صحابه كسى را به چنين نام و نشان سراغ نداريم ، و ديگر اينكه اين روايت مىگفت داستان حارث در ابطح رخ داده ، و ابطح نام موضعى است در مكه ، و رسول اللَّه ( ص ) بعد از حجة الوداع و غدير به مدينه تشريف برد ، و ديگر مكه را نديد تا از دنيا رحلت كرد « 1 » . اين بود چند خدشه كه صاحب المنار به روايت وارد كرده ، و خواننده محترم مىداند كه وى چگونه در چند جا از كلام خود تحكم كرده ، و سخن بيهوده گفته است . يكى آنجا كه گفته است : روايت ساختگى و مجعول است و سوره معارج مكى است ، و لا بد دليل گفتارش مطلبى است كه در روايات از ابن عباس و ابن زبير نقل شده ، و چه خوب بود مىفهميديم با اينكه دليل ما هم روايت و دليل و اعتماد او هم به روايت است چه ترجيحى در روايت مورد اعتماد او هست با اينكه هر دو خبر واحدند ؟ و بر فرض كه سوره معارج مكى باشد كما اينكه مضمون خيلى از آياتش هم اين احتمال را تاييد مىكند و ليكن او چه دليلى دارد بر اينكه هيچ يك از آيات آن مدنى نيست ؟ ممكن است دو آيه اولش كه مورد بحث ما هستند مدنى باشند ، كما اينكه همين سوره مائده هم مدنى است ، و در اواخر عمر رسول اللَّه ( ص ) نازل شده ، و در عين حال او و هم مسلكانش اصرار دارند كه يكى از آيات آن يعنى آيه مورد بحث مكى و نزولش در اوايل بعثت اتفاق افتاده است . بنا بر اين وقتى به اعتراف آقايان جايز باشد سوره مائده مدنى و آيه مورد بحث از آيات آن مكى باشد چه عيبى دارد كه سوره معارج هم مكى باشد ؟ و دو آيه اول آن مدنى . اما اينكه گفته است : آيه مزبور حكايت مىكند گفتارى را كه بعضى از كفار قريش قبل از هجرت گفته‌اند ، اين هم تحكم و بدون دليل حرف زدن است ، زيرا گيرم كه سوره انفال قبل از سوره مائده نازل شده باشد ، اين كجا دليل مىشود بر اينكه در موقع تاليف قرآن بعضى از آياتى كه بعد از انفال نازل شده در انفال قرار نداده باشند ، كما اينكه آيات ربا و آيه « وَاتَّقُوا يَوْماً تُرْجَعُونَ فِيه إِلَى اللَّه » « 2 » كه به نظر آقايان ، آخرين آيه ايست كه بر رسول اللَّه ( ص ) نازل شده است در سوره بقره قرار گرفته ، با اينكه سوره بقره در اوايل هجرت نازل شده ، و اين آيات چند سال قبل از آن نازل شده‌اند . و اما اينكه گفته است : آيه « وَإِذْ قالُوا اللَّهُمَّ إِنْ كانَ هذا هُوَ الْحَقَّ . . . » حكايت از گفتاريست كه كفار قبل از هجرت مىگفته‌اند ، اين نيز تحكم ديگرى است ، صرفنظر از اينكه

--> ( 1 ) تفسير المنار ج 6 ص 464 . ( 2 ) و بپرهيزيد از روزى كه در آن روز به سوى خدا بر مىگرديد . سوره بقره آيه 281 .