اغماض از خصائص ملى پر واضح است . پس صحيح است گفته شود : فلان ملت و قوم را دوست نداشته باشيد تا رذائل و معايبى كه در آنها است در شما رخنه نكند و شما به آنان ملحق و از آنان نشويد ، آنان وصله همرنگ هم ، و دوست همند ، از همه اينها گذشته معنا ندارد رسول خدا ( ص ) ولى به معناى ياور مؤمنين باشد ، براى اينكه يا مردم ياور اويند يا او و مردم ياور دينند و يا خداوند ياور او و مردم ديندار است ، همه اين اطلاقات صحيح است ، اما گفتن اينكه او ياور مؤمنين است صحيح نيست . توضيح اينكه اين مفسرين كه مىگويند « ولى » در آيه مورد بحث به معناى ناصر است ، لا بد مرادشان از نصرت ، نصرت در دين است كه خدا هم آن را مورد اعتنا قرار داده و در بسيارى از آيات از آن ياد كرده ، و چون مىتوان دين را هم براى خدا دانست و هم گفت دين براى خدا و رسول ( ص ) است و هم گفت دين براى رسول خدا و مؤمنين است به سه اعتبار همچنين مىتوان يارى دين را هم يارى خدا دانست ، چون پروردگار متعال شارع دين است كما اينكه در چند جاى قرآن اين اطلاق را كرده و فرموده : « قالَ الْحَوارِيُّونَ نَحْنُ أَنْصارُ اللَّه » « 1 » و نيز فرموده : « إِنْ تَنْصُرُوا اللَّه يَنْصُرْكُمْ » « 2 » و فرموده : « وَإِذْ أَخَذَ اللَّه مِيثاقَ النَّبِيِّينَ » تا آنجا كه مىفرمايد : « لَتُؤْمِنُنَّ بِه وَلَتَنْصُرُنَّه » « 3 » و همچنين در آيات زياد ديگرى اين اطلاق به چشم مىخورد . و صحيح است گفته شود : دين براى خدا و هم براى رسول خدا ( ص ) است ، چون خداوند شارع دين و رسول خدا ( ص ) هادى و داعى بسوى آن و مبلغ آنست ، و به اين اعتبار مردم را به يارى دين دعوت و يا مؤمنين را با نصرت مىستايد به اينكه خدا و رسول را يارى مىدهند كما اينكه در قرآن مىفرمايد : « وَعَزَّرُوه وَنَصَرُوه » « 4 » و مىفرمايد : « وَيَنْصُرُونَ اللَّه وَرَسُولَه » « 5 » و نيز مىفرمايد : « وَالَّذِينَ آوَوْا وَنَصَرُوا » « 6 » و هم يارى دين را يارى رسول ( ص ) و مؤمنين شمرده و فرموده : خدا ياور رسول و مؤمنين است ، كما اينكه

--> ( 1 ) سوره صف آيه 14 . ( 2 ) سوره محمد آيه 7 . ( 3 ) سوره آل عمران آيه 81 . ( 4 ) سوره اعراف آيه 157 . ( 5 ) سوره حشر آيه 8 . ( 6 ) سوره انفال آيه 72 .