« 1 » و نيز مىفرمايد : « وَحَسِبُوا أَلَّا تَكُونَ فِتْنَةٌ فَعَمُوا وَصَمُّوا ثُمَّ تابَ اللَّه عَلَيْهِمْ ثُمَّ عَمُوا وَصَمُّوا كَثِيرٌ مِنْهُمْ » « 2 » و نيز مىفرمايد : « الَّذِينَ يُظاهِرُونَ مِنْكُمْ مِنْ نِسائِهِمْ ما هُنَّ أُمَّهاتِهِمْ إِنْ أُمَّهاتُهُمْ إِلَّا اللَّائِي وَلَدْنَهُمْ وَإِنَّهُمْ لَيَقُولُونَ مُنْكَراً مِنَ الْقَوْلِ وَزُوراً وَإِنَّ اللَّه لَعَفُوٌّ غَفُورٌ » « 3 » و نيز مىفرمايد : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَقْتُلُوا الصَّيْدَ وَأَنْتُمْ حُرُمٌ » - تا آنجا كه مىفرمايد - « عَفَا اللَّه عَمَّا سَلَفَ وَمَنْ عادَ فَيَنْتَقِمُ اللَّه مِنْه وَاللَّه عَزِيزٌ ذُو انْتِقامٍ » « 4 » و بايد دانست توبه اى كه در امثال آيه « عَفَا اللَّه عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ » « 5 » است از قبيل توبه مورد بحث ما نيست زيرا در امثال اين آيات خداوند خبر از مغفرت و قبول توبه نمىدهد بلكه در حقيقت دعا به توبه مىكند و مثل اين است كه ما به يكديگر بگوئيم خدا از گناهت در گذرد چرا چنين و چنان كردى . كما اينكه نظير اين تعبير در آيه « إِنَّه فَكَّرَ وَقَدَّرَ فَقُتِلَ كَيْفَ قَدَّرَ » « 6 » نيز به كار رفته است ، چيزى كه هست در آن آيه دعاى به توبه شده بود و در اين آيه نفرين و همچنين مغفرتى كه در آيه « إِنَّا فَتَحْنا لَكَ فَتْحاً مُبِيناً ، لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّه ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَما تَأَخَّرَ » « 7 » است از قبيل توبه و

--> ( 1 ) به جان پيغمبر سوگند كه خداوند در گذشت از مهاجرين و انصارى كه در سختترين اوقات پيروى كردند منويات و دستورات او را بعد از آنكه نزديك بود فشار سختى دلهاى عده اى از آنان را از حق اعراض دهد . خداوند بعد از اين انحراف از آنان در گذشت ، آرى او بر آنان رؤوف و مهربان است . سوره توبه آيه 117 . ( 2 ) بنى اسرائيل خيال كردند در برابر تكذيب و كشتن پيغمبران عقوبتى نخواهند ديد - چون به خيال خود فرزندان و دوستان خدا بودند - در نتيجه كور و كر شدند ، آن گاه خداوند از توبه كاران آنان در گذشت ليكن بسيارى از همانها دوباره به كورى سابق خود برگشتند و خداوند بيناى به كارهايى است كه مىكنند . سوره مائده آيه 71 . ( 3 ) كسانى كه از شما زنان خود را اظهار مىكنند زنانشان به ظهار ، مادران ايشان نمىشوند ، مادران ايشان تنها همان كسانند كه آنان را زائيده‌اند و آنان هر آينه حرف باطل و زشتى مىزنند و به درستى خداوند پر گذشت و بخشنده است . سوره مجادله آيه 3 . ( 4 ) اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ! در حال احرام شكار را مكشيد - تا آنجا كه مىفرمايد - خداوند از شكارهايى كه قبل از اين در حال احرام كشته‌ايد در گذشت و ليكن اگر كسى بار ديگر آن را تكرار كند خداوند از او انتقام مىگيرد و خداوند عزيز و داراى انتقام است . سوره مائده آيه 95 . ( 5 ) بيامرزد خدا تو را ، چرا به آنان اذن دادى ؟ . سوره توبه آيه 43 . ( 6 ) او فكرى كرد و ارزيابى نمود . خدا او را بكشد اين چه ارزيابى كردنى بود . سوره مدثر آيه 19 . ( 7 ) ما تو را به فتح آشكارى در عالم پيروز مىگردانيم تا از گناه گذشته و آينده تو درگذريم . سوره فتح آيه 2 .