حكمت براى خداوند نيست . بلكه آوردن ضمير فصل « انت » و در آوردن الف و لام بر خبر براى افاده تاكيد است ، و برگشت معناى آيه به اين است كه : عزت و حكمت تو مطلبى است كه جاى هيچ ترديد نيست ، پس اگر آنان را ببخشى مجالى براى هيچگونه اعتراض بر تو نيست . نكته سوم اينكه چون اين مقام ، يعنى مشافهه و تكلم عيسى بن مريم با پروردگار خود ، مقام ظهور عظمت الهى بود ، عظمتى كه هيچ موجودى تاب مقاومت در برابر آن را ندارد ، از اين رو جا دارد منتها درجه ذلت عبوديت در چنين مقامى رعايت بشود ، به اين معنا كه از كرشمه و ناز كردن و پر حرف زدن و يا با خواهش و تمنا در امور مولا مداخله كردن اجتناب شود ، از همين جهت مسيح ( ع ) عرض كرد : * ( « وَإِنْ تَغْفِرْ لَهُمْ فَإِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ » ) * و نگفت : « فانك غفور رحيم » براى همين كه گفتيم جلوه و ظهور عظمت حق و سطوت الهى كه قاهر و غالب بر هر چيز است چنان چشم و دل بنده را پر مىكند كه مجالى جز براى التجاى به او و به خرج دادن تنها سرمايه خود يعنى ذلت عبوديت و مسكنت بندگى و مملوكيت به تمام معناى خود ، برايش باقى نمىگذارد . در يك چنين موقفى چه جاى پر حرفى و يا خواهش است . بلكه در اين مقام پر حرفى كردن خود گناه بسيار بزرگى است . خواهى گفت اگر چنين است پس چرا حضرت ابراهيم ( ع ) عرض كرد : « فَمَنْ تَبِعَنِي فَإِنَّه مِنِّي وَمَنْ عَصانِي فَإِنَّكَ غَفُورٌ رَحِيمٌ » « 1 » جا داشت آن جناب هم مانند مسيح عرض كند : تو عزيز و حكيمى ؟ جواب اين است كه مقام ابراهيم در اين گفتار ، مقام مشافهه و گفت و شنود و سؤال و جواب با خداوند نبود بلكه تنها مقام دعا و خواهش بود ، و البته بنده در چنين مقامى بايد كه دل را تا آنجا كه مىتواند سرشار از رحمت الهى سازد و با يك دنيا اميد دعا كند . * ( « قالَ اللَّه هذا يَوْمُ يَنْفَعُ الصَّادِقِينَ صِدْقُهُمْ » ) * اين جمله در مقام امضاء و تصديق گفته هاى عيسى بن مريم ( ع ) است ، البته نه به صراحت بلكه به طور كنايه . چون قرينه مقاميه مطلب را مىرسانده و حاجتى به تصريح مسيح نبوده . و مراد از « صدق صادقين » صداقت ايشان است در دنيا نه در آخرت . به دليل اينكه دنبال آن فرمود : * ( « لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ . . . » ) * و روشن است كه اين جنات پاداشى است از طرف خداى تعالى در برابر صداقتشان در دنيا ، و نفعى هم كه فرمود عايد

--> ( 1 ) پس هر كه مرا پيروى كند او از من است و هر كسى نافرمانيم كند پس تو اى پروردگار ! بخشنده و مهربانى سوره ابراهيم آيه 36 .