گفته مىشود : زنهار راه را گم مكن ، معنايش نگهدارى خود راه است نه جدا نشدن از راهروان ، پس در اينجا هم كه مىفرمايد : زنهار كه نفسهايتان را از دست دهيد ، معلوم مىشود نفسها همان راه هستند نه راهرو ، چنان كه نظير اين معنا در آيه : « وَأَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوه وَلا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِه » « 1 » به چشم مىخورد . ] پس اگر فرمود : بر شما باد نفستان ، مقصود اين است كه شما ملازمت كنيد نفس خود را از جهت اينكه نفس شما راه هدايت شما است ، نه از جهت اينكه نفس يكى از رهروان راه هدايت است ، به عبارت ديگر اگر خداى تعالى مؤمنين را در مقام تحريك به حفظ راه هدايت امر مىكند به ملازمت نفس خود ، معلوم مىشود نفس مؤمن همان طريقى است كه بايد آن را سلوك نمايد ، بنا بر اين نفس مؤمن طريق و خط سيرى است كه منتهى به پروردگار مىشود ، نفس مؤمن راه هدايت اوست ، راهى است كه او را به سعادتش مىرساند . پس آيه مورد بحث مطلبى را بطور روشن بيان كرده است كه آيات زيرين به اجمال به آن پرداخته‌اند : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّه وَلْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَاتَّقُوا اللَّه إِنَّ اللَّه خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ . وَلا تَكُونُوا كَالَّذِينَ نَسُوا اللَّه فَأَنْساهُمْ أَنْفُسَهُمْ أُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ . لا يَسْتَوِي أَصْحابُ النَّارِ وَأَصْحابُ الْجَنَّةِ أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمُ الْفائِزُونَ » « 2 » ، كه دستور مىدهد نفس را زير نظر گرفته و اعمال صالح او را كه سرمايه و توشه فرداى اوست ( و بهترين توشه تقوا است ) - تحت مراقبت قرار دهند ، زيرا براى نفس امروز و فردايى است ، و نفس هر آنى در حركت و در طى مسافت است ، و منتهاى سيرش خداى سبحان است ، چون نزد اوست حسن ثواب يعنى بهشت . بنا بر اين بر انسان لازم است كه اين راه را ادامه داده و همواره به ياد خداى خود باشد و لحظه اى فراموشش نكند ، چون خداى سبحان غايت و هدف است ، و انسان عاقل هدف را از ياد

--> ( 1 ) و بدرستى اين است راه و روش من در حالى كه راه مستقيم و هموارى است ، پس پيروى كنيد اين روش را و پيرو هر راه و روشى نباشيد كه خدا به كيفر اين عملتان شما را از راه خود متفرق سازد . سوره انعام آيه 153 . ( 2 ) هان اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ! بپرهيزيد از عذاب خدا ، و بايد كه هر كسى در انتظار پاداشى باشد كه خود براى فرداى خود پيش فرستاده و بپرهيزيد از عذاب خدا ، بدرستى خداوند با خبر است از آنچه كه مىكنيد . و مانند كسانى نباشيد كه خدا را فراموش كردند و خداوند به كيفر اين فراموشيشان نفس شان را از يادشان برد ، ايشان همانا فاسقند ، يكسان نيستند اهل آتش و اهل بهشت ، چون اهل بهشت همانا رستگارانند . سوره حشر آيه 20 .