« يا بَنِي آدَمَ لا يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطانُ » تا آنجا كه مىفرمايد : « إِنَّه يَراكُمْ هُوَ وَقَبِيلُه مِنْ حَيْثُ لا تَرَوْنَهُمْ » يعنى هان اى بنى آدم زنهار كه شيطان فريبتان ندهد ، چه او و نفرات او شما را مىبينند از جايى كه شما آنان را نمىبينيد ، بيان فرموده است كه دعوت او نظير دعوت يك انسانى از ديگرى به گفتن او و شنيدن آن ديگرى نيست ، بلكه بطوريست كه داعى ( شيطان ) مدعو ( انسان ) را مىبيند ، و ليكن مدعو ، داعى را نمىبيند ، و آيه شريفه « مِنْ شَرِّ الْوَسْواسِ الْخَنَّاسِ الَّذِي يُوَسْوِسُ فِي صُدُورِ النَّاسِ . مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ » « 1 » در حقيقت تفصيل آن اجمالى است كه ما از آن آيات استفاده كرديم ، چه صريحا مىفرمايد : اعمال شيطان به تصرف و القا در دلها است ، از اين راه است كه انسان را به ضلالت دعوت مىكند . پس از آنچه گفته شد اين معنا به خوبى روشن گرديد كه : رجس و شيطانى بودن شراب و ساير مذكورات در آيه از اين جهت است كه اينها كار آدمى را به ارتكاب اعمال زشتى كه مخصوص به شيطانست مىكشانند ، و شيطان هم جز اين كارى ندارد كه وسوسه هاى خود را در دلها راه داده و دلها را گمراه كند ، و از همين جهت در آيه مورد بحث آنها را رجس ناميده ، چون در آيات ديگرى هم گمراهى را رجس خوانده ، از آن جمله فرموده است : « وَمَنْ يُرِدْ أَنْ يُضِلَّه يَجْعَلْ صَدْرَه ضَيِّقاً حَرَجاً كَأَنَّما يَصَّعَّدُ فِي السَّماءِ كَذلِكَ يَجْعَلُ اللَّه الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ وَهذا صِراطُ رَبِّكَ مُسْتَقِيماً » « 2 » آن گاه در آيه بعدى اين معنا را كه رجس بودن اينها ناشى از اين است كه عمل شيطانيست بيان نموده و مىفرمايد : * ( « إِنَّما يُرِيدُ الشَّيْطانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةَ وَالْبَغْضاءَ فِي الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَيَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّه وَعَنِ الصَّلاةِ » ) * - شيطان از دعوت به اين گونه اعمال جز شر شما را نمىخواهد ، و لذا گفتيم رجس از اعمال شيطانى است . خواهيد گفت ملخص اين بيان اين شد كه معناى رجس بودن شراب و امثال آن اين

--> ( 1 ) و پناه مىبرم به پروردگار مردم از شر شيطانى كه داراى وسوسه ها است و بمحضى كه بندگان خدا از شرش به خداى خود پناه مىبرند مىگريزد ، همان شيطانى كه در دلهاى مردم وسوسه مىكند پناه مىبرم از شر شيطانهاى انسى و جنى . سوره ناس آيه 6 . ( 2 ) و كسى را كه خدا بخواهد گمراهش كند سينه اش را تنگ نموده و او را نسبت به ايمان و عمل صالح بى ميل مىسازد ، تو گويى تكليف وى به ايمان و عمل صالح تكليف بپرواز به آسمان است . آرى خداوند اينطور عذاب گمراهى را كيفر كفر كسانى قرار مىدهد كه ايمان نياوردند ، و اين است راه پروردگار تو در حالى كه مستقيم است . سوره انعام آيه 126 .