اينكه چرا نمىتواند در جهاد شركت كند ، خداى تعالى ثواب مجاهد به او مىدهد ) اين معنا را نمىتوانيم انكار كنيم كه اين گونه افراد فضيلت آن افرادى كه به جهاد رفتند يا شهيد شدند و يا بر دشمن پيروز گشتند را ندارند ، خداى تعالى مجاهدين را بر قاعدين برترى داده ، هر چند كه قاعدين عذر موجه داشته باشند و سخن كوتاه اينكه : اين آيه شريفه مىخواهد مؤمنين را تحريك و تشويق به جهاد نموده ، و روح ايمان آنان را براى سبقتگيرى در خير و فضيلت بيدار كرده كند . * ( « فَضَّلَ اللَّه الْمُجاهِدِينَ بِأَمْوالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ عَلَى الْقاعِدِينَ دَرَجَةً » ) * اين جمله در مقام تعليل مطلب قبل است ، كه جمله : « لا يستوى . . . » آن را افاده مىكرد و به همين خاطر بود كه با واو عاطفه و ساير وسائل عطف اين جمله را عطف نفرمود و كلمه « درجة » به معناى مقام و منزلت است و درجات به معناى منزلتى بالاتر است بعد از منزلتى پائينتر ، و معناى جمله : * ( « وَكُلًّا وَعَدَ اللَّه الْحُسْنى . . . » ) * اين است كه خداى عز و جل به هر يك از دو طائفه قاعدين و مجاهدين و يا به هر يك از سه طائفه قاعدين غير اولى الضرر و قاعدين اولى الضرر و مجاهدين وعده حسنى داده است و كلمه : « حسنى » صفتى است كه موصوف آن حذف شده و تقدير كلام « كلا وعد اللَّه العاقبة الحسنى » و يا « مثوبة الحسنى » و يا چيزى نظير اينها است ، و اين جمله در سياق و زمينه دفع توهم است ، چون مؤمنى كه به جهاد نرفته وقتى جمله : * ( « لا يَسْتَوِي الْقاعِدُونَ ) * . . . * ( دَرَجَةً » ) * را مىشنود ، اى بسا كه ممكن است توهم كند كه پس او از هر اجرى و مثوبتى تهى دست است و هيچ فائده اى از ناحيه ايمانش و ساير اعمال صالحى كه دارد عايدش نمىشود ، لذا براى دفع اين توهم فرمود : * ( « وَكُلًّا وَعَدَ اللَّه الْحُسْنى » ) * * ( « وَفَضَّلَ اللَّه الْمُجاهِدِينَ عَلَى الْقاعِدِينَ أَجْراً عَظِيماً دَرَجاتٍ مِنْه وَمَغْفِرَةً وَرَحْمَةً » ) * اين تفصيل و برترى دادن مجاهدين بر قاعدين به منزله بيان و شرح است براى تفصيلى كه قبل از اين جمله بطور اجمال ذكر شده بود و علاوه بر شرح و تفصيل فائده ديگرى را نيز دارد و آن اين است كه اشاره كند به اينكه مؤمن سزاوار نيست به آن وعده حسنى كه خداى تعالى به عموم مؤمنين ( چه مجاهدين و چه قاعدين ) داده بود قناعت كند و وعده : * ( « وَكُلًّا وَعَدَ اللَّه الْحُسْنى » ) * را دستآويز قرار داده ، از رفتن به جنگ و شركت در جهاد فى سبيل اللَّه و تلاش در اعلاى كلمه حق و كوبيدن باطل كسالت بورزد ، زيرا درست است كه خداى تعالى به قاعدين نيز حسنى مىدهد ولى مجاهدين را به درجاتى از مغفرت و رحمت اختصاص داده كه نمىتوان آن را ناديده گرفت و در امر آن مغفرت و رحمت سهلانگارى نمود .