السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
52
تفسير الميزان ( فارسي )
« لا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَالنَّصارى » « 1 » و نيز فرموده : « لا تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَعَدُوَّكُمْ أَوْلِياءَ » « 2 » . و نيز فرموده : « وَلا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا » « 3 » و آياتى ديگر از اين قبيل . بله چه بسا مىشود كه مصلحت اقتضاء كند انسان به ستمكاران تقرب بجويد براى اينكه دين خدا را تبليغ كند ، بطورى كه اگر با آنها نسازد نمىگذارند تبليغ دين در بين مردم صورت بگيرد و يا براى اينكه كلمه حق را به گوش آنها برساند ، و اين تقرب حاصل نمىشود مگر با سلام دادن به آنها ، تا كاملا با ما مانوس شوند و دلهاشان با دل ما ممزوج گردد ، به همين خاطر كه گاهى مصلحت چنين اقتضا مىكند رسول خدا ( ص ) نيز به اين روش مامور شدند ، در آيه : « فَاصْفَحْ عَنْهُمْ وَقُلْ سَلامٌ » « 4 » ، هم چنان كه در وصف مؤمنين فرمود : « وَإِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلاماً » « 5 » . و در تفسير صافى از رسول خدا ( ص ) روايت آورده كه مردى به آن جناب سلام كرد و گفت : السلام عليك ، حضرت در پاسخش فرمود : السلام عليك و رحمة اللَّه ، مردى ديگر رسيد و گفت : السلام عليك و رحمة اللَّه ، حضرت در پاسخش فرمود : السلام عليك و رحمة اللَّه و بركاته ، مردى ديگر رسيد و گفت : السلام عليك و رحمة اللَّه و بركاته ، حضرت در پاسخش فرمود : و عليك ، آن مرد سؤال كرد كه چطور رد سلام مرا كوتاه كردى ، و به آيه شريفه : * ( « وَإِذا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْها . . . » ) * عمل نكردى ؟ حضرت فرمود : تو براى من چيزى باقى نگذاشتى تا من رد سلام خود را با آن بچربانم و بدين جهت عين سلامت را به تو برگرداندم . « 6 » مؤلف : نظير اين روايت را سيوطى در در المنثور از احمد ( در كتاب زهد ؟ و از ابن جرير و ابن منذر و ابن ابى حاتم و طبرانى و ابن مردويه ، به سندى حسن از سلمان فارسى نقل كرده . « 7 » و در كافى از امام باقر ( ع ) و آن جناب از امير المؤمنين ( ع ) روايت
--> ( 1 ) يهود و نصارا را ولى خود مگيريد . « سوره مائده ، آيه 51 » . ( 2 ) دشمن من و دشمن خود را دوست مگيريد . « سوره ممتحنه ، آيه 1 » . ( 3 ) به كسانى كه ستم كردند ركون مكنيد و دل مبنديد . « سوره هود ، آيه 113 » . ( 4 ) فرمود : از جرم آنها درگذر و سلام بگو . « سوره زخرف ، آيه 89 » . ( 5 ) و چون جاهلان ، مؤمنين را به سخن زشت خطاب مىكنند مؤمنين در پاسخ سخن سالم و صلحآميز مىگويند . « سوره فرقان ، آيه 63 » . ( 6 ) تفسير صافى ، ج 1 ص 442 . ( 7 ) در المنثور ، ج 2 ص 188 .