السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
334
تفسير الميزان ( فارسي )
حاكم بر مسلمين گشته و بر خلق و خوى اسلامى مسلط گردد ، و آن را تحت الشعاع خود كند ، و فساد آنان بر صلاح اسلام چيره گردد ، كه اين خود بلاى بزرگى است ، كه مسلمانان را به قهقرا بر مىگرداند ، در نتيجه حكمى را كه خدا در تشريعش بر مسلمانان منت نهاده بود را فتنه و محنت و مهلكه مسلمين كرده ، تخفيف الهى را به صورت عذاب در آورد . به همين جهت خداى تعالى بعد از بيان حليت طعام اهل كتاب و زنان پاكدامن ايشان ، مسلمانان را از بى بند و بارى در تنعم به اين نعمت ، حلال بودن طعام و زنان اهل كتاب بر حذر داشته ، تا بى بند و باريشان كارشان را به كفر ايمان و ترك اركان دين و اعراض از حق نكشاند ، زيرا اگر چنين كنند باعث مىشوند كه اعمالشان حبط شود ، و در آخرت نتيجه اى از تلاش زندگى خود نبينند . خواننده عزيز توجه داشته باشد كه مفسرين در اين آيه يعنى آيه : * ( « الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّباتُ . . . » ) * مو شكافى و بررسى بسيار كردهاند كه همين خوض و دقت زياد آنها را از راه صحيح برگردانيده ، در نتيجه به تفاسير عجيب و غريبى دست زدهاند ، تفاسيرى كه به هيچ وجه با ظاهر آيه نمىسازد ، و بلكه سياق آيه با آن منافات دارد ، مثل گفتار بعضى از آنان كه گفتهاند : منظور از طيبات خصوص طعام طيب است ، مانند بحيره و سائبه و وصيله و حامى « 1 » ( معانى اين چهار كلمه در تفسير آيه 103 همين سوره مىآيد ) و بعضى ديگرشان كه گفتهاند : منظور از حليت طعام اهل كتاب ، حليت به مقتضاى اصل اولى است ، و آن طعامهايى است كه خداى تعالى هرگز و بر هيچ قومى تحريم نكرده ، و گوشت حيوانات هم از همان طعامهاى حلال است ، هر چند كه يهود و نصارا طبق مراسم اسلامى حيوان را ذبح نكرده باشند ، بلكه به مراسم خود ذبح كرده باشند ، « 2 » و بعضى ديگرشان كه گفتهاند : مراد از « طعام اهل كتاب » خود طعام نيست بلكه با آنان غذا خوردن است « 3 » . و گفتار بعضى ديگرشان كه گفتهاند : مراد از محصنات از مؤمنات و محصنات از اهل كتاب بيان حليت به حسب اصل است ، يعنى اينها به حسب اصل شرع تحريم نشده و اما حلال بودنش آيه : « وَأُحِلَّ لَكُمْ ما وَراءَ ذلِكُمْ » « 4 » براى دلالت بر حلال بودنش كافى است ، « 5 » و گفتار بعضى ديگرشان كه گفتهاند : مراد از جمله :
--> ( 1 ) تفسير المنار ج 6 ص 184 . ( 2 ) تفسير المنار ج 6 ص 184 و تفسير ابن كثير ج 2 ص 20 . ( 3 ) تفسير المنار ج 6 ص 177 و احكام القرآن ج 2 ص 322 . ( 4 ) « سوره نساء ، آيه 24 » . ( 5 ) تفسير المنار ج 6 ص 184 .