السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

328

تفسير الميزان ( فارسي )

كه در اين آيه نيز نمىخواهد به كفار تكليفى كند ، بلكه مىخواهد بفرمايد بين زن مسلمان و همسر كافر زناشويى و محرميت و حليتى نيست ، تا آن حليت متعلق به يك طرف بشود . و اما كلمه « طعام » ، اين كلمه در اصل لغت به معناى هر چيزى است كه قوت و غذاى خورنده اش قرار گيرد و خورنده اى با آن گرسنگى خود را بر طرف سازد ، ليكن بعضى گفته‌اند : مراد از طعام خصوص گندم و ساير حبوبات است ، از آن جمله صاحب لسان العرب در كتاب خود گفته : اهل حجاز وقتى كلمه « طعام » را مطلق و بدون قرينه ذكر كنند تنها گندم را در نظر دارند ، و سپس مىگويد : خليل نيز گفته : در كلام عرب لفظ « طعام » بيشتر در خصوص گندم استعمال مىشود ، « 1 » اين بود سخن صاحب لسان العرب ، و همين معنا از كتاب نهايه « 2 » تاليف ابن اثير نيز استفاده مىشود ، و به همين جهت در روايات وارده از ائمه اهل بيت ( ع ) آمده كه مراد از طعام اهل كتاب در آيه شريفه تنها گندم و ساير حبوبات است ، ( نه غذاى پخته و گوشت و امثال آن ) ، بله از بعضى از روايات چيز ديگرى استفاده مىشود ، كه ان شاء اللَّه تعالى بحث آن در بحث روايتى آينده مىآيد . و به هر حال حليت در آيه شريفه شامل غذايى كه از گوشت حيوان غير قابل تذكيه چون خوك تهيه شده نمىگردد ، و نيز شامل غذايى كه از ذبيحه اهل كتاب تهيه گرديده و يا بنام خدا ذبح نشده نمىشود ، براى اينكه خداى تعالى در آيات تحريم گوشت خوك و گوشت ميته را حرام دانسته ، و ذبيحه اهل كتاب و حيوانى كه بنام خدا ذبح نشده از نظر اسلام ميته است ، و آيات تحريم چهار آيه است كه در سوره بقره و مائده و انعام و نحل آمده ، و گوشتهاى حرام را رجس و فسق و اثم خوانده ، كه بيانش گذشت و حاشا بر خداى سبحان چيزى را كه خودش رجس و فسق و اثم خوانده ، حلال كند و بر حلال كردنش منت بگذارد ، و بفرمايد : * ( « الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّباتُ » ) * . علاوه بر اين محرمات عينا قبل از اين آيه در خود اين سوره آمده ، و احدى نمىتواند در چنين موردى سخن از نسخ بياورد ، و اين خود بسيار روشن است ، مخصوصا در خصوص سوره مائده كه در رواياتى آمده كه اين سوره ناسخ دارد ولى منسوخ ندارد .

--> ( 1 ) لسان العرب ج 2 ص 593 . ( 2 ) نهايه ابن اثير ج 3 ص 126 .