السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

316

تفسير الميزان ( فارسي )

سلامت رسانده ، مىفرمايدت كه به امتت بگو : * ( « الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ » ) * امروز دين شما را با ولايت على بن ابى طالب كامل و نعمت خود را بر شما تمام و اسلام را برايتان دينى مرضى كردم و ديگر بعد از اين چيزى بر شما نازل نخواهم كرد . آرى قبلا نماز و زكات و روزه و حج را نازل كرده بودم و اين فريضه پنجمى است كه بر شما نازل نمودم و آن فرائض ديگر را از شما قبول نمىكنم مگر با داشتن اين پنجمى ( يعنى نماز و روزه و حج و زكات را از شما نمىپذيرم مگر با داشتن ولايت على ( ع ) ) . « 1 » علاوه بر اينكه در آن رواياتى كه از عمر نقل شده كه گفته است : آيه مورد بحث روز عرفه نازل شده ، اشكال ديگرى وارد است و آن اين است كه گويا عمر معناى اكمال دين را متوجه نشده ، آن را عبارت دانسته از غلبه مسلمين بر كفار و اينكه در روز عرفه آن سال زائران خانه خدا يكپارچه مسلمان بودند و كفر در آنجا راه نداشت ، چون در همه آن روايات كه از وى نقل شده آمده كه بعضى از اهل كتاب ( و در بعضى از آن نقلها آمده كه آن اهل كتاب كعب بوده ) به عمر گفت : در قرآن آيه اى است كه اگر مثل آن آيه بر ما يهوديان نازل شده بود ما آن روز را جشن و روز عيد مىگرفتيم و آن آيه : * ( « الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي . . . » ) * است عمر در پاسخ گفت : به خدا سوگند من مىدانم آن روز را آن روز روز عرفه از سال حجة الوداع بود . و در اين روايت به عبارتى كه در نقل ابن راهويه و عبد الحميد از ابى العاليه آمده ، چنين بر مىخوريم ، اصحاب نزد عمر بودند كه سخن از اين آيه به ميان آمد ، مردى از اهل كتاب گفت : اگر ما مىدانستيم اين آيه در چه روزى نازل شده ، آن روز را عيد مىگرفتيم ، عمر گفت : سپاس و حمد خدايى را كه آن روز را و روز بعدش را براى ما عيد قرار داد ، چون اين آيه در روز عرفه نازل شد كه فرداى آن عيد قربان است و خداى تعالى امر را براى ما به كمال رساند و ما فهميديم كه امر بعد از اين رو به نقصان مىگذارد . و اين جمله آخر روايت به شكل ديگر نيز نقل شده : كه در المنثور از ابن ابى شيبه و ابن جرير از عنتره روايت مىكند كه گفت : وقتى آيه * ( « الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ » ) * نازل شد كه اتفاقا آن روز ، روز حج اكبر نيز بود ، عمر گريه كرد رسول خدا ( ص ) پرسيد : سبب گريه تو چيست ؟ عرضه داشت : ( گريه‌ام براى اين است كه دين ما رو به زيادت داشت و هر روز حكمى جديد نازل مىشد و جمعيتى جديد به اسلام در مىآمد ) ولى امروز كه وحى

--> ( 1 ) تفسير عياشى ، ج 1 ص 293 .