« إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ فَلا يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرامَ بَعْدَ عامِهِمْ هذا » « 1 » و آيه : « فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ » « 2 » ، قبل از آيه مورد بحث : * ( « وَلَا آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرامَ » ) * نازل شده باشد ، و در صورت ديگر ، معنا ندارد كه بعد از آن حكم به قتل ، و دستور به اينكه نزديك مسجد الحرام نشوند ، بفرمايد : متعرض مشركين كه قصد خانه خدا دارند مشويد . و شايد اشكالى كه در اين دو داستان و امثال آن بوده باعث شده كه ابن عباس و مجاهد و قتاده و ضحاك بطورى كه نقل شده بگويند : آيه : * ( « وَلَا آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرامَ » ) * به وسيله آيه پنجم و بيست و هشتم از سوره برائت نسخ شده است ، و داستان نسخ در تفسير قمى نيز آمده ، و از ظاهر آن بر مىآيد كه روايتى بوده باشد نه گفتار خود قمى . و با همه اين احوال و اقوال يك نكته همه آنها را باطل مىسازد ، و آن اين است كه سوره مائده بعد از سوره برائت نازل شده ، از طرق ائمه اهل بيت ( عليهم السلام ) نيز رواياتى رسيده ، كه در سوره مائده ناسخ هست ولى منسوخ نيست ، از اين روايات هم كه بگذريم جمله : * ( « الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ . . . » ) * صريح در اين است كه با نزول سوره مائده دين خدا كامل شده ، و اين تصريح با اينكه بعضى از آيات آن نسخ شود نمىسازد . و بنا بر اين مفاد جمله : * ( « وَلَا آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرامَ » ) * به منزله اجمالى است كه جمله بعدى آن كه مىفرمايد : * ( « وَلا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ أَنْ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ أَنْ تَعْتَدُوا . . . » ) * ، آن را تفسير و شرح مىكند ، و مىفرمايد : اگر مشركين قبلا متعرض شما شدند و يا از زيارت شما جلوگيرى كردند شما بخاطر كينه توزى و از در انتقام متعرض آنها كه قصد خانه خدا دارند مشويد ، و با تعرض خود نسبت به آنها و كشتن و آزارشان حرمت خانه خدا را از بين نبريد ، بلكه همواره بر بر و تقوا يكديگر را كمك كنيد . و در در المنثور است كه احمد و عبد بن حميد در تفسير اين آيه يعنى جمله : « * ( وَتَعاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ . . . ) * » ، و بخارى در تاريخ خود از وابصه روايت كرده‌اند كه گفت : من به حضور رسول خدا ( ص ) رسيدم ، و تصميم داشتم در سؤال از خوبيها و بديها چيزى را فروگذار نكنم ، ولى خود آن جناب فرمود : اى وابصه آيا مىخواهى به تو خبر دهم كه به چه منظور آمده اى ، و آمده اى تا چه چيزهايى بپرسى ؟ خودت مىگويى يا من خبرت دهم ، عرضه داشتم : يا رسول اللَّه شما بفرمائيد ، فرمود : تو آمده اى از خوبيها و بديها بپرسى ، آن گاه از انگشتان دستش

--> ( 1 ) سوره برائت ، آيه 28 . ( 2 ) سوره برائت ، آيه 5 .