شدن كفار دارد ؟ . ممكن است كسى بگويد : مراد از اكمال دين بيان همين محرماتى است كه در آيه شريفه آمده تا مسلمانان به اين بيان تمسك كرده ديگر از گوشت فلان و فلان حيوان نخورند ، و در اين اجتناب خود از كفار هم نترسند ، براى اينكه كفار ديگر از دين آنان مايوس شدند ، و خدا آنان را عزت داده ، دينشان را و خودشان را بر كفار غلبه داد . ما از طرف صاحب اين احتمال گفتار او را توضيح داده مىگوئيم : حكمت اينكه خداى تعالى در اول اسلام از ميان محرمات تنها اكتفاء كردند به ذكر اين چهار حرام يعنى گوشت مردار ، و خون ، و گوشت خوك ، و آنچه براى غير خدا ذبح شود ، كه در بعضى از سوره هاى مكى قرار گرفته و جزئياتى كه مندرج در تحت اين چهار عنوان است را بيان نكرد ، همان حكمتى است كه در آيات تحريم شراب به چشم مىخورد ، و آن اين است كه قرآن كريم در تحريم خبائث و آنچه پليد است راه تدريج را پيش گرفت ، و همه را يكباره بيان نكرد ، تا عرب از اسلام رميده نشود ، و در مسلمان شدن احساس دشوارى نكند ، و آنها هم كه ايمان آورده بودند كه نوعا و بيشتر از طبقه فقراء بودند از اسلام بر نگردند . به همين جهت همه محرمات از خوردنيها را وقتى بيان كرد كه اسلام قوت و شوكت خود را يافت ، و خداى تعالى افراد مسلمين را زياد نموده ، عزت و شوكتشان داده و به اين وسيله مشركين را از اينكه بتوانند مسلمانان را از اسلام رم دهند ، و باز طمع غلبه بر مسلمين را در سر بپرورانند ، و اين اميدشان را كه روزى با نيروى قاهره خود دين اسلام را از بين ببرند قطع نموده باشد ، روزى آن جزئيات را بيان كرد كه ديگر بر هيچ مسلمانى شايسته نباشد از كفار بترسد ، و يا به خاطر رودربايستى آنان از اين محرمات اجتناب نكند . صاحب اين احتمال از اين بيان نتيجه گرفته كه پس مراد از كلمه « يوم » روز عرفه از سال حجة الوداع است ، يعنى همان روزى كه اين آيه نازل شد ، و همه جزئيات و تفاصيل محرمات را كه تا كنون بيان نكرده بود بيان كرد ، و بقيه رسوم جاهليت را و خبائث مشركين و اوهام خرافى آنان را باطل ساخت ، و با روشنترين بيان ظهور و غلبه مسلمين بر مشركين را بيان كرد ، تا ديگر طمعى به از بين بردن اسلام نكنند و مسلمين هيچ احتياجى به مدارا كردن با آنان و يا ترس از عواقب امور نداشته باشند . لذا مىبينند كه خداى سبحان در اين آيه به مسلمانان خبر مىدهد كه كفار خودشان از غلبه بر دين شما مايوس شدند شما چرا دل واپسيد ؟ - و با اينكه خداى تعالى ضعف شما را مبدل به قوت و خوف شما را به امنيت و فقرتان را مبدل به غنا فرمود ، - ديگر نبايد از آنها بترسيد ، بلكه