خود حفظش فرموده باشد و يا زندگى او را حفظ كرده به نحوى كه با جريانهاى عادى و معمولى نزد ما انسانها منطبق نبوده و اين ماجرا از ساير ماجراهاى معجزه آسايى كه از خود عيسى ( ع ) واقع شد و قرآن كريم آنها را حكايت نموده ، مهمتر نمىباشد ، از ولادتش از مادرى شوهر نديده و سخن گفتنش با مردم بعد از چند ساعت به دنيا آمدن عجيبتر نيست اگر براى مرده زنده كردن و ساير معجزات آن جناب و معجزات ابراهيم و موسى و صالح و ساير انبيا ( عليهم السلام ) توجيهى علمى عادى پيدا شد ، براى زنده به آسمان رفتن عيسى نيز پيدا مىشود و هرگز علم عادى نمىتواند براى اين گونه خوارق عادات توجيه پيدا كند ، پس همه اين معجزات مجراى واحدى دارند و دليل بر وجود و وقوع آنها كتاب خداى عزيز است كه دلالتش بر آن قابل انكار نيست مگر آنكه مثل بعضى از مردم خود را به زحمت بيندازى و با تاويلهايى آيات قرآنى را طورى تاويل كنى كه به خيال خودت قانون عليت عمومى استثناء بر ندارد و خارق عادتى لازم نيايد و ما در جلد اول اين كتاب بحثى مفصل پيرامون مساله معجزه و خرق عادت ايراد كرديم . و بعد از همه اين حرفها آيه بعدى خالى از اشعار و بلكه از دلالت بر اين معنا نيست كه عيسى ( ع ) هنوز زنده است و از دنيا نرفته - توجه بفرمائيد - . * ( « وَإِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِه قَبْلَ مَوْتِه وَيَوْمَ الْقِيامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً » ) * كلمه « ان » در اين آيه نافيه و به معناى « نيست » است و در جمله * ( « مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ » ) * مبتداء حذف شده ، تقدير آن « احد من اهل الكتاب » است و ضمير در كلمه : « به » و در كلمه « يكون » به عيسى ( ع ) بر مىگردد و اما ضمير در « قبل موته » مورد اختلاف واقع شده كه مرجع آن كجا است . بعضى از مفسرين گفته‌اند : مرجع آن مبتداء تقديرى يعنى همان كلمه « احد » است و معناى آيه اين است كه هر يك يك از اهل كتاب قبل از مردنش به عيسى ايمان مىآورد يعنى لحظه اى قبل از مردن برايش روشن مىشود كه عيسى رسول خدا و بنده حقيقى او بوده ، چيزى كه هست ايمان آوردن به وى در اين لحظه يعنى در دم جان دادن سودى به حال او ندارد و عيسى در روز قيامت عليه همه اهل كتاب شهادت خواهد داد چه اينكه به وى ايمانى سودمند آورده باشند و چه ايمانى بى فائده و يا به عبارت ديگر چه اينكه در طول زندگى به وى ايمان داشته باشند و چه در دم مرگ ايمان آورده باشند . مؤيد اين احتمال اين است كه اگر ضمير در * ( « قَبْلَ مَوْتِه » ) * را به احد تقديرى بر نگردانيم