السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

161

تفسير الميزان ( فارسي )

و معناى جمله اين است : « آنچه بر شما تلاوت مىشود ، در كتاب است » و در حقيقت مىخواهد عظمت كتاب را برساند . بعضى ديگر گفته‌اند : حرف « واو » در جمله : * ( « وَما يُتْلى عَلَيْكُمْ » ) * نه عاطفه است و نه استينافى ، بلكه « واو » سوگند است ، نظير « واو » در جمله : « و اللَّه » قسم است و جمله : * ( « فِي يَتامَى النِّساءِ » ) * بدل است از كلمه « فيهن » و معناى آيه چنين است كه : « بگو اللَّه تعالى شما را در امور و احكام زنان فتوا مىدهد ، سوگند به آنچه در كتاب در مورد ايتام زنان بر شما تلاوت مىشود كه خداى تعالى اين كار را خواهد كرد » . اين بود نمونه اى از وجوهى كه مفسرين در اين آيه ذكر كرده‌اند كه تعسف و زور بودن آنها بر كسى پوشيده نيست . در آيه مورد بحث زنان را توصيف كرده به : * ( « اللَّاتِي لا تُؤْتُونَهُنَّ ما كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ » ) * و اين در واقع توصيفى است براى يتيمهاى اين زنان ، مىفرمايد : « خداى تعالى براى شما بيان مىكند آنچه را كه در مورد ايتام زنان بر شما تلاوت مىشود ، ايتام زنانى كه يتيم دار و مال دار و صاحب جمالند و شما حق آنان را كه خدا برايشان معين كرده نمىدهيد » و در اين توصيف اشاره است به اينكه در جاهليت اين گونه زنان چه نوع محروميتى داشتند ، محروميتى كه باعث شد خداى تعالى آن احكام را به نفع آنان تشريع كند و سنت ظالمانه اى را كه مردم دوران جاهليت در مورد اين گونه زنان داشتند لغو نموده ، زنان نامبرده را از آن تنگنا و مضيقه نجات دهد ، چون در جاهليت رسم بود زنان يتيم دار و يا به عبارت ديگر شوهر مرده را اگر ارثى از شوهر قبليش براى ايتامش مانده بود مىگرفتند و دست ظالمانه خود را هم بر سر آن زن و هم بر اموال ايتام نهاده ، اگر زن نامبرده صاحب جمال و حسن مىبود با او همخوابگى مىكردند و از جمالش كام مىگرفتند و در اموالش تصرفات دلخواهانه مىكردند و اگر زشت بود با او همخوابگى نمىكردند و نمىگذاشتند با مردى ديگر ازدواج كند تا اموالش را بخورند . از اينجا دو نكته روشن مىشود : يكى اينكه مراد از جمله : * ( « ما كُتِبَ لَهُنَّ » ) * « 1 » كتابت تكوينى است كه همان تقديرهاى الهى است و يكى از آن تقديرها اين است كه زن و هر انسانى ديگر وقتى به سن ازدواج رسيد ازدواج كند ، يكى ديگرش اين است كه هر كسى در مال خودش آزاد است تصرف نمايد و كسى مانع دخل و تصرف او در مال و اثاث او نشود ، پس مردى كه از تصرف زنى در مال شخصيش و از ازدواج كردنش جلوگيرى كند ، از چيزى جلوگيرى كرده كه

--> ( 1 ) آنچه برايشان مقدر شده .