السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

86

تفسير الميزان ( فارسي )

و همچنين آيه شريفه اى كه مىفرمايد : « لا يَمَسُّه إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ » « 1 » اثبات نمىكند كه مطهرون همه تاويل كتاب را مىدانند و هيچ تاويلى براى آنان مجهول نيست ، و در هيچوقت به آن جاهل نيستند بلكه از اين معانى ساكت است ، تنها اثبات مىكند كه فى الجمله تماسى با كتاب يعنى با لوح محفوظ دارند اما چند و چون آن احتياج بدليل جداگانه دارد . 5 - چرا كتاب خدا مشتمل بر متشابه است ؟ يكى از اعتراضاتى كه بر قرآن كريم وارد كرده‌اند ، اين است كه قرآن مشتمل است بر آياتى متشابه ، با اينكه شما مسلمين ادعا داريد كه تكاليف خلق تا روز قيامت در قرآن هست ، و نيز مىگوييد : قرآن قول فصل است ، يعنى كلامى است كه حق و باطل را از يكديگر جدا مىسازد ، در حالى كه ما مىبينيم هم مذاهب باطل به آيات آن تمسك مىجويند و هم آن مذهبى كه در واقع حق است ، و اين نيست مگر به خاطر تشابه بعضى از آيات آن ، و اين قابل انكار نيست ، كه اگر همه آياتش روشن و واضح بود و اين متشابهات را نداشت قطعا غرضى كه از فرستادن قرآن منظور بود ، بهتر و زودتر به دست مىآمد ، و ماده اختلاف و انحرافى نمىماند ، و اگر هم اختلافى مىشد زودتر آن را قطع مىكرد . بعضى از مفسرين از اين ايراد به وجوهى پاسخ داده‌اند ، كه بعضى از آن پاسخها بسيار سست و بىپايه است ، مثل اينكه گفته‌اند : وجود متشابهات در قرآن ، باعث مىشود كه مسلمين در بدست آوردن حق و جستجوى آن رنج بيشترى برده ، و در نتيجه اجر بيشترى بدست آورند . و يا گفته‌اند اگر همه قرآن صريح و روشن بود و مذهب حق را واضح و آشكار معرفى مىكرد دارندگان ساير مذاهب ( بخاطر تعصبى كه نسبت به مذهب خود دارند ) از قرآن متنفر شده ، و اصلا توجهى به آن نمىكردند تا ببينند چه مىگويد . و هر گاه كه مشتمل بر سخنانى متشابه و دو پهلو گرديده ، باعث شده كه مخالفين به طمع اينكه آن آيات را دليل مذهب خود بگيرند نزديك ، بيايند ، و در قرآن غور و بررسى كنند ، و در نتيجه بفهمند كه مذهب خودشان باطل است ، و به مذهب حق پى ببرند . و يا گفته‌اند قرآن در صورت در بر داشتن آيات متشابه ، باعث مىشود كه نيروى فكرى مسلمين در اثر دقت در مطالب آن ، ورزيده شود و بتدريج از ظلمت تقليد در آمده و به نور تفكر و

--> ( 1 ) سوره واقعه آيه 79 .