السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
598
تفسير الميزان ( فارسي )
* ( « إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ . . . » ) * از ظاهر وحدت سياق چنين بر مىآيد كه مراد از اين هايى كه كافر شدند ، طايفه اى ديگر از اهل كتابند ، كسانى هستند كه دعوت نبوت را نپذيرفتهاند و نه تنها نپذيرفتهاند بلكه عليه اسلام توطئه هم مىكنند و در خاموش كردن نور آن لحظه اى كوتاه نمىآيند و از هيچ كارى فروگذار نيستند . و چه بسا مفسرين كه گفتهاند اين آيه ناظر به اهل كتاب نيست ، بلكه به مشركين نظر دارد ، و در حقيقت توطئه و زمينه چينى است براى داستان احد ، كه به زودى بدان اشاره مىكند . ولى اين نظريه با جمله اى كه به زودى مىآيد و مىفرمايد : * ( « وَتُؤْمِنُونَ بِالْكِتابِ كُلِّه ، وَإِذا لَقُوكُمْ قالُوا آمَنَّا . . . » ) * نمىسازد ، چون مشركين چنين سابقه اى ندارند كه وقتى به مؤمنين رسيدند بگويند ما ايمان آورديم و وقتى به همفكران خود رسيده باشند ، سر انگشتان خود را از شدت خشم گزيده باشند . اين وضع با حال يهود تطبيق مىكند ، و از همين جا روشن مىشود كه تا اينجا اتصال سياق آيات به هم نخورده است . و چه بسا بعضى از مفسرين اين گفته را كه « آيه شريفه مورد بحث ، به مشركين نظر دارد » با اين گفته كه آيه سخن از دورويى مىكند جمع كرده و معتقدند كه به يهود نظر دارد ، و ليكن اين نظريه خطا است . « مثَلُ ما يُنْفِقُونَ فِي هذِه الْحَياةِ الدُّنْيا . . . » كلمه « صر » به معناى سرماى شديد است . و اگر مطلبى را كه برايش مثل زده ( يعنى انفاق يهوديان را ) مقيد كرد به قيد ( در اين زندگى دنيا ) براى اين بوده كه بفهماند ، آنان از خانه آخرت بريدهاند و انفاقشان هيچ ارتباطى به حيات آخرت ندارد . و نيز اگر حرث قوم را مقيد كرد ، به قيدَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ « براى اين بود كه ارتباط آن با جمله بعدى كه مىفرمايد : ما ظَلَمَهُمُ اللَّه » به خوبى روشن شود . و حاصل كلام در اين آيه اين است كه انفاق و مخارجى كه يهود در اين زندگى دنيا مىكند ، با اينكه به اين منظور مىكند كه وضع زندگى خود را اصلاح نموده و به مقاصدى كه دارد برسد ، ليكن به جز بدبختى و شقاوت ، بهره اى از آن به دست نمىآورد ، بلكه آنچه را مىخواهد و دنبال مىكند ، به تباهى مىكشاند . پيش خود خيال مىكند سعادتى به چنگ آورده ولى آنچه به دست آورده شقاوت است . و مثلش مثل بادى است كه در آن سرماى شديدى باشد و زراعت ستمگران را سياه كند ، و اين نيست مگر به خاطر ظلمى كه خودشان به خويشتن كردهاند ، چون عمل فاسد به جز اثر فاسد ، اثر ديگرى نمىبخشد .