پس اولين بقعه اى كه خدا از زمين خلق كرد ، كعبه بود . و ساير نقاط از ناحيه كعبه گسترده و كشيده شد . مؤلف قدس سره : اخبار در مساله « دحو الارض » و كشيده شدن آن از زير كعبه بسيار زياد است . و اين اخبار نه مخالفتى با كتاب خدا دارد و نه برهانى عقلى آن را رد مىكند . تنها حرفى كه هست اين است كه طبيعىدانان قديم معتقد بودند به اينكه ، زمين عنصرى است بسيط ، و قديم ، و اين نظريه با روايات مذكور كه آن را حادث و پديد آمده از كف آب مىداند ، نمىسازد . ليكن بطلان اعتقاد آنان روشن شده و احتياجى به بيان ندارد . اين است آن تفسيرى كه در روايات براى آيه : * ( « إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ . . . » ) * وارد شده ، و در آن كلمه « بيت » به بقعه اى از زمين تفسير شده ، هر چند كه دو روايت اول با ظاهر آيه بهتر مىسازد . و در كافى و تفسير عياشى از امام صادق ع در تفسير جمله : * ( « فِيه آياتٌ بَيِّناتٌ » ) * آمده كه شخصى از امام صادق ع پرسيد : اين آيات بينات چيست ؟ فرمود : يكى مقام ابراهيم است كه ابراهيم بر بالاى آن ايستاد و جاى پايش در سنگ نشست ، و ديگر حجر الاسود ، و سوم منزل اسماعيل است . « 1 » « 2 » مؤلف قدس سره : و در اين معنا رواياتى ديگر نيز هست و بعيد نيست كه ذكر اين امور از باب شمردن آيات بينات باشد . هر چند كه نام آنها در آيه نيامده است . و در تفسير عياشى از عبد الصمد روايت آورده كه گفت : ابو جعفر ( منصور دوانقى ) از اهل مكه خواست تا خانه هاى اطراف مسجد را از ايشان بخرد و به وسعت مسجد بيفزايد اهل مكه نپذيرفتند ، و او هر چه تشويقشان كرد موفق به جلب رضايت آنان نشد . ناگزير نزد امام صادق ع آمد و گفت : من از اينها خواستم تا خانه هايشان را بفروشند و بخرم خراب كنم تا مسجد را توسعه دهم ، قبول نكردند و من از اين جهت سخت اندوهناكم ، امام صادق ع فرمود : هيچ جاى غصه نيست براى اينكه منطق تو و دليلت عليه آنان روشن است . منصور پرسيد : چه منطقى عليه آنان دارم ؟ فرمود : كتاب خداى تعالى . منصور پرسيد : اين حجت در كجاى كتاب خدا است ؟ فرمود : آيه شريفه : * ( « إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ . . . » ) * براى اينكه خداى تعالى در اين آيه به تو خبر داده از اينكه اولين بيتى

--> ( 1 ) تفسير عياشى ج 1 ص 187 ش 99 ط تهران . ( 2 ) كافى ج 4 ص 223 ح 1 .