مىكنى پس چرا آنچه بر ابراهيم و بر انبيا حرام بوده ، از قبيل : گوشت شتر و غيره را حلال مىكنى ؟ و تو بايد بدانى بعد از اين عمل ، يعنى مباح كردن محرمات بر انبياى ديگر ، نمىتوانى ادعا كنى كه انبيا را قبول دارى ، و مصدق و موافق دين ايشانى . و نيز نمىتوانى تنها سخن از ابراهيم بگويى و ادعا كنى كه من از همه به او نزديكتر و سزاوارترم . و حاصل پاسخى كه خداى تعالى داده اين است كه تمامى خوردنىها براى همه مردم و از آن جمله براى بنى اسرائيل حلال بوده ، و ليكن بنى اسرائيل به دست خود و به خاطر گناهانى كه مرتكب شدند ، چيزهايى را بر خود حرام كردند ، به اين معنا كه خدا به كيفر آن سيئات ، آن چيزها را بر آنان تحريم كرد ، هم چنان كه در جاى ديگر فرمود : « فَبِظُلْمٍ مِنَ الَّذِينَ هادُوا حَرَّمْنا عَلَيْهِمْ طَيِّباتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ » « 1 » . پس منظور از كلمه « اسرائيل » يعقوب نيست ، بلكه دودمان اسرائيل ( بنى اسرائيل ) است . هم چنان كه خود يهوديان هم اين كلمه را در معناى بنى اسرائيل استعمال مىكنند . و معناى اينكه به دست خود ، بر خود حرام كردند ، اين است كه : به دست خود كارهاى زشتى كردند و خدا آن طيبات را بر آنان تحريم كرد . و جمله : * ( « مِنْ قَبْلِ أَنْ تُنَزَّلَ التَّوْراةُ » ) * متعلق به جمله * ( « حَرَّمَ إِسْرائِيلُ » ) * است . و اگر منظور از كلمه « اسرائيل » يعقوب مىبود ، بايد جمله : * ( « مِنْ قَبْلِ أَنْ تُنَزَّلَ التَّوْراةُ » ) * لغو و كلامى زايد باشد ، چون بديهى بود كه يعقوب قبل از تورات زندگى مىكرده است . پس ديگر لازم نبود اين قيد را در كلام بياورد . « اين بود خلاصه بيان آن مفسر . » بعضى ديگر نظير همين بيان را آورده‌اند ، با اين تفاوت كه گفته‌اند : منظور از تحريم بنى اسرائيل بر خود ، اين نيست كه وحى خداى سبحان طيباتى را بر آنان حرام كرده باشد ، مثلا : بخاطر ظلمى كه كرده بودند ، خدا به وسيله وحى به يكى از انبيايش آنها را تحريم كرده باشد ، بلكه خود بنى اسرائيل آنها را بر خود حرام كرده بودند ، همانطور كه عرب جاهليت بنا به حكايت خداى تعالى در كتابش ، چيزهايى را بر خود حرام مىكردند . همه اينها تكلفى مرتكب شده‌اند كه اهل خبره آن را نمىپسندد . و كلام را از مجراى خودش خارج كرده‌اند ، و عمده چيزى كه باعث شده اين دو مفسر اينطور خود را به زحمت بيندازند جمله : * ( « مِنْ قَبْلِ أَنْ تُنَزَّلَ التَّوْراةُ » ) * است كه آن را متعلق به جمله * ( « حَرَّمَ إِسْرائِيلُ » ) *

--> ( 1 ) بخاطر ظلمى كه از يهوديان سر زد ، طيباتى را كه بر ايشان حلال بود ، بر آنان تحريم كرديم . « سوره نساء آيه 160 » .