السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

480

تفسير الميزان ( فارسي )

يهود و نصارا به اينكه خدا فرزند دارد از نظر تاريخ قديمتر از ايامى است كه با عرب جاهليت تماس پيدا نموده ، با آنها اختلاط پيدا كنند ، مخصوصا اعتقاد يهود كه معلوم است قديمتر از اعتقاد نصارا است با اينكه ظاهر جمله : « من قبل » اين است كه يهود و نصارا عقائد خرافى خود را از كفارى گرفتند كه قبل از آمدن اين دو كشيش مىزيسته‌اند ، علاوه بر اينكه بتپرستى عرب جاهليت مذهبى بود كه از ديگران به ايشان منتقل شده بود و خود مبتكر آن نبودند . مىگويند : اولين كسى كه بت را بر بام كعبه نصب كرد و مردم را به پرستش ( و يا حد اقل تعظيم ) آن دعوت كرد ، عمرو بن لحى بود كه معاصر با شاپور ذو الاكتاف بوده ، در آن ايام بزرگ قوم خود در مكه بوده و با قدرتى كه داشته ، پرده دارى كعبه را به خود اختصاص داده بود ، سپس سفرى به شهر بلقاء كه در اراضى شام واقع شده بود رفت ، در آنجا به مردمى برخورد كه بتهايى داشتند و آنها را مىپرستيدند ، از ايشان وجه اين عملشان را پرسيد ، گفتند : اين بتها ارباب ما هستند كه ما آنها را به شكل هيكلهاى علوى ( آسمانى ) و اشخاصى ( نيرومند ) از بشر ساخته‌ايم و با پرستش آنها از آن هيكلها يارى مىگيريم و باران طلب مىكنيم و آنها براى ما باران مىفرستند ، عمرو بن لحى از ايشان خواست يكى از بتهايشان را به وى بدهند ، ايشان هبل را به او دادند ، عمرو هبل را با خود به مكه آورد و بر بام كعبه نصب نموده ، مردم را به پرستش آن دعوت نمود ، البته بت اساف و نائله به صورت يك زن و شوهر نيز با او بود ، مردم را دعوت كرد كه آن دو بت را هم بپرستند و با پرستش آنها به سوى خدا تقرب بجويند . « 1 » و از عجائب امر اين است كه قرآن اسامى چند بت را ذكر كرده كه مربوط به اعراب زمان نوح بوده‌اند و قرآن شكوه نوح از بتپرستى قومش را اينطور نقل فرموده : « وَقالُوا لا تَذَرُنَّ آلِهَتَكُمْ وَلا تَذَرُنَّ وَدًّا وَلا سُواعاً وَلا يَغُوثَ وَيَعُوقَ وَنَسْراً » « 2 » . علاوه بر اينكه مذهب و ثنيت كه در روم و يونان و مصر و سوريه و هند بود ، به نقاط يهودنشين و نصرانىنشين يعنى فلسطين و حوالى آن نزديكتر و انتقال عقائد و احكام دينى آنان به ميان اهل كتاب آسانتر و اسباب اين انتقال فراهمتر بود . پس نمىتوانيم بگوئيم منظور از كفارى كه عقائد كفرآميز اهل كتاب از قبيل فرزندى عيسى براى خدا و امثال آن از كفار گرفته شده چون شبيه به عقائد ايشان است عرب جاهليت است بلكه منظور وثنيت قديم هند و چين و وثنيت غرب يعنى روم و يونان و شمال آفريقا است ،

--> ( 1 ) نقل از كتاب ملل و نحل ج 2 ص 233 و غيره . ( 2 ) خدايا اين مردم به يكديگر سفارش كردند كه زنهار خدايان خود را رها مكنيد و دست از خداى ود و خداى سواع و يغوث و يعوق و نسر برنداريد . « سوره نوح ، آيه 23 » .