به زيغ و انحراف مفرما ، آخر تو ما را هدايت كرده اى » . و همچنين در جمله : « آمنا به » كه دنبالش گفتند : * ( « كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا » ) * و اين دو جمله نيز از همين قبيل است ، و معناى مجموعش اين است كه « راسخين در علم مىگويند ما به آن ايمان داريم براى اين كه همه قرآن از ناحيه پروردگار ما است » . پس اين طايفه مردمى هستند كه به پروردگار خود ايمان آورده ، و بر ايمان خود استوارى به خرج دادند ، در نتيجه خداى سبحان هم هدايتشان كرد ، و عقولشان را تكميل فرمود ، و نتيجه كمال عقلشان ، اين شد كه سخنى جز با داشتن علم ، نگويند ، و عملى جز با علم به صحت آن ، انجام ندهند ، و به همين جهت خداى عز و جل ايشان را راسخين در علم ناميد و به كنيه * ( « أُولُوا الأَلْبابِ » ) * ياد كرد . خواننده گرامى اگر در تعريفهايى كه خداى تعالى از اولوا الالباب نموده دقت فرمايد ، خواهد ديد كه درست همان كسانى هستند كه نشانىهاى آنان در آيات زير آمده : « وَالَّذِينَ اجْتَنَبُوا الطَّاغُوتَ أَنْ يَعْبُدُوها وَأَنابُوا إِلَى اللَّه ، لَهُمُ الْبُشْرى ، فَبَشِّرْ عِبادِ الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَه ، أُولئِكَ الَّذِينَ هَداهُمُ اللَّه وَأُولئِكَ هُمْ أُولُوا الأَلْبابِ » « 1 » . كه در اين آيات ايشان را بداشتن چند نشانى تعريف كرده : اول داشتن ايمان ، دوم پيروى از بهترين سخن ، سوم انابه و رجوع به خداى سبحان ، و اگر به آيه مورد بحث مراجعه كنى خواهى ديد كه در آن راسخين در علم را هم به همين اوصاف توصيف فرموده است . حال ببينيم التفات از ضمير خطاب به غايب در آيه ، چه نكته اى را مىرساند ؟ و چرا راسخين در علم كه خدا را مخاطب قرار داده و مىگفتند : « پروردگارا تو مردم را در روزى كه شكى در آن نيست جمع خواهى كرد » در آخر آيه خداى تعالى را غايب فرض نموده و گفتند : « خدا خلف وعده نمىكند » ؟ . جهتش اين است كه وعده نامبرده اختصاص به راسخين در علم ندارد ، بلكه هم براى آنان وعده است و هم براى ديگران ، و بدين جهت مناسب بود كه به جاى « ربنا » ( و نسبت دادن رب بخصوص خود ) كلمه « اللَّه » را بياورند ، چون الوهيت حكمى عام دارد ، كه شامل همه چيز مىشود .

--> ( 1 ) و كسانى كه از پرستش طاغوت اجتناب مىكنند و همواره به خدا انابه و رجوع مىنمايند ، تنها مژده مر ايشان را است ، پس بندگان مرا كه هر سخنى را مىشنوند و بهترين آن را پيروى مىكنند بشارت بده ، كه تنها اينان هستند كه خدا هدايتشان كرده ، و همينها هستند اولوا الالباب . سوره زمر آيه 18 .