خون بها مبدل مىكنيم - و خواننده محترم مىتواند براى اطلاع بيشتر به بحثى كه ما در تفسير آيه شريفه : « مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ » « 1 » و بحثى كه در ذيل آيه : « قُلِ اللَّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ . . . » « 2 » داشتيم مراجعه نمايد . ذات مقدس خداى سبحان نيز - علاوه بر محال بودن عقلى فديه ، كه بيانش گذشت - به خصوص اين مساله اشاره كرده و آن را نفى نموده است آنجا كه فرمود : « فَالْيَوْمَ لا يُؤْخَذُ مِنْكُمْ فِدْيَةٌ وَلا مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مَأْواكُمُ النَّارُ » « 3 » ، در سابق هم گذشت كه كلام عيسى هم كه قرآن كريم آن را حكايت نموده ، از اين قبيل است و آن كلام اين است : « وَإِذْ قالَ اللَّه يا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ أأَنْتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ اتَّخِذُونِي وَأُمِّي إِلهَيْنِ مِنْ دُونِ اللَّه ؟ قالَ سُبْحانَكَ ما يَكُونُ لِي أَنْ أَقُولَ ما لَيْسَ لِي بِحَقٍّ . . . ما قُلْتُ لَهُمْ إِلَّا ما أَمَرْتَنِي بِه ، أَنِ اعْبُدُوا اللَّه رَبِّي وَرَبَّكُمْ وَكُنْتُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً ما دُمْتُ فِيهِمْ ، فَلَمَّا تَوَفَّيْتَنِي كُنْتَ أَنْتَ الرَّقِيبَ عَلَيْهِمْ وَأَنْتَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ ، إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبادُكَ وَإِنْ تَغْفِرْ لَهُمْ فَإِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ » « 4 » ، براى اينكه جمله : « وَكُنْتُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً . . . » به اين معنا است كه عرض كرده باشد : پروردگارا من ما دام كه در بين بندگان تو بودم ، وظيفه اى نداشتم جز آنچه كه تو برايم معين كردى و آن عبارت بود از : « تبليغ رسالت و شهادت بر اعمال » ، و اما هلاك شدن و نجات يافتن ، عذاب شدن يا آمرزيده شدنشان به عهده تو است ، هيچ ارتباطى با من ندارد و من هيچ مسئوليتى هم نسبت به آن ندارم و تو در اين باره اختياراتى به من نداده اى تا با استفاده از آن مردم را از عذاب تو خارجشان كنم و مثلا نگذارم تو بر آنان مسلط شوى و اين بيان كاملا دلالت مىكند بر نبودن مساله اى به نام فداء ، چون اگر چنين چيزى وجود مىداشت نبايد در آيه شريفه خود را از اعمال مردم تبرئه كند و عذاب و مغفرت هر دو را به خداى سبحان ارجاع داده ، مساله را بطور كلى بىارتباط به خود بداند . و در معناى اين آيات آيه شريفه زير است كه مىفرمايد : « وَاتَّقُوا يَوْماً لا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئاً وَلا يُقْبَلُ مِنْها شَفاعَةٌ وَلا يُؤْخَذُ مِنْها عَدْلٌ وَلا هُمْ يُنْصَرُونَ » « 5 » .

--> ( 1 ) « سوره حمد ، آيه 4 » . ( 2 ) « سوره آل عمران ، آيه 26 » . ( 3 ) امروز از شما فديه و عوض گرفته نمىشود ، نه از شما و نه از كسانى كه كافر شدند ، ماواى همه شما آتش است . « سوره حديد ، آيه 15 » . ( 4 ) « سوره مائده ، آيه 118 » . ( 5 ) بترسيد از روزى كه هيچ كسى به جاى ديگرى جزا داده نمىشود و از كسى شفاعت قبول نگشته عوض گرفته نمىشود و يارى هم نمىشوند . « سوره بقره ، آيه 48 » .