السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

457

تفسير الميزان ( فارسي )

جلوى او را بگيرد ؟ و چگونه چنين كفرياتى را معتقد شده‌اند ، با اينكه ملك آسمانها و زمين و آنچه بين اين دو است از خدا است ، او است كه هر چه بخواهد خلق مىكند و خدا بر هر چيز توانا است ) « 1 » . و همچنين آيه اى كه در ذيل آيه ( 75 ) سوره مائده است و در آن خطاب به نصارا نموده مىفرمايد : « قُلْ أتَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّه ما لا يَمْلِكُ لَكُمْ ضَرًّا وَلا نَفْعاً ، وَاللَّه هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ » « 2 » ، چون در اين نوع از احتجاجها ملاك صفات و افعالى است كه از مسيح ع مشاهده مىشود و مردم اين را از آن جناب به چشم ديده‌اند كه انسانى است معمولى و مانند ساير انسانها بر طبق ناموس جارى در حيات زندگى مىكند و به همه صفات و افعال و احوالى كه همه افراد اين نوع دارند متصف است ، مىخورد ، مىنوشد ، و محتاج به ساير حوائج بشرى و داراى همه خواص بشريت است و اين اتصافش چنان نيست كه به چشم ما اينطور جلوه كند و يا ما اينطور خيال كنيم و واقع غير از اين باشد ، خير ، ظاهر و واقعش همين است كه مسيح انسانى بوده داراى اين صفات و احوال و افعال ، انجيلها هم پر است از اينكه آن جناب خود را انسانى از انسانها و پسر انسانى ديگر خوانده و پر است از داستانهايى كه از خوردن ، نوشيدن ، خوابيدن ، راه رفتن ، مسافرت و خسته شدن ، سخن گفتن و احوال ديگر وى حكايت مىكند ، بطورى كه هيچ عاقلى به خود اجازه نمىدهد اين همه ظواهر را حمل بر خلاف ظاهر و بر معنايى تاويل بكند و با قبول اين مطلب بايد بپذيريم كه بر سر مسيح هم همان مىآيد كه بر سر ساير انسانها مىآيد ، پس او مانند سايرين از ناحيه خود ، مالك هيچ چيز نيست و ممكن هم هست مانند سايرين دستخوش هلاكت گشته ، از دنيا برود . و همچنين داستان عبادت كردن و دعا كردنش اينقدر در كتب اناجيل آمده كه جاى شك براى كسى نمىماند كه آنچه عبادت مىكرده ، براى تقرب به خدا و خضوع در برابر ساحت مقدس او بوده ، نه اينكه خودش خدا باشد و خواسته باشد به مردم طرز عبادت را ياد داده و يا نتيجه اى نظير اين را گرفته باشد . آيه ( 172 ) سوره نساء هم به همين داستان عبادت كردن عيسى ع و احتجاج به آن اشاره نموده ، مىفرمايد : « لنْ يَسْتَنْكِفَ الْمَسِيحُ أَنْ يَكُونَ عَبْداً لِلَّه وَلَا الْمَلائِكَةُ الْمُقَرَّبُونَ ، »

--> ( 1 ) « سوره مائده ، آيه 17 » . ( 2 ) بگو آيا به غير خدا چيزى مىپرستيد كه براى شما نه نفعى دارد و نه ضررى ؟ و خدا شنوا و دانا است . « سوره مائده ، آيه 76 » .