اهل كتاب و آنهايى كه خود را منتسب به انبياء مىدانند ، نظير عرب جاهليت كه خود را حنفاء مىدانستند و عقائد خود را به ابراهيم خليل ع منسوب مىكردند . و گفتار در آيه بر اساس فرض و تقدير است و معنايش اين است كه به فرضى كه شما چنين بشرى را كه كتاب و حكم و نبوت داده شده اجابت كنيد ، تسليم خدا شده‌ايد و به زيور اسلام آراسته و به رنگ اسلام درآمده‌ايد ، ديگر چگونه ممكن است او شما را به كفر دعوت كند و گمراهتان سازد ؟ ( و به فرضى كه او بخواهد از راهى كه خدا شما را به سوى آن راه و به اذن خود هدايت كرده منحرف سازد ، شما زير بار نخواهيد رفت ، براى اينكه فرض كرديم كه شما معتقد به اسلام و آراسته به زيور آن شده‌ايد ) . از اينجا روشن مىشود كه مراد از اسلام در جمله * ( « إِذْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ » ) * دين توحيد است كه همان دين خدا از نظر همه انبيا است ، هم چنان كه آيات مورد بحث نيز به چنين معنايى از اسلام محفوف است ، مثلا آيه ( 19 ) همين سوره قبل از آيات مورد بحث مىگويد : « إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّه الإِسْلامُ » « 1 » و در آيه ( 85 ) همين سوره كه بعد از آيات مورد بحث است مىفرمايد : « أفَغَيْرَ دِينِ اللَّه يَبْغُونَ . . . وَمَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الإِسْلامِ دِيناً فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْه وَهُوَ فِي الآخِرَةِ مِنَ الْخاسِرِينَ » « 2 » . بعضى از مفسرين گفته‌اند كه : مراد از آيه : * ( « ما كانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُؤْتِيَه اللَّه » ) * « 3 » ( تا آخر دو آيه ) رسول خدا ص است و اساس اين گفته خود را رواياتى قرار داده‌اند كه در شان نزول آيه وارد شده و حاصل آن روايات اين است كه ابو رافع قرظى و مردى از نصاراى نجران به رسول خدا ص عرضه داشتند : اى محمد آيا مىخواهى تو را بپرستيم ؟ در پاسخشان اين آيات نازل شد و در آخر آن دو با جمله * ( « بَعْدَ إِذْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ » ) * مطلب را تاييد كرد ، چون اسلام همان دينى است كه محمد رسول اللَّه آورده است . ليكن اين سخن درست نيست ، زيرا بين اسلام اصطلاحى قرآن كه عبارت است از دين توحيدى كه همه انبيا به آن مبعوث شده‌اند و بين اسلام اصطلاحى در بين مسلمانان بعد از عصر نزول قرآن خلط كرده ، چون مىگويد : « اسلام همان دينى است كه محمد رسول اللَّه ص » و ما در سابق در اين باره بحث كرديم .

--> ( 1 ) دين نزد خدا تنها اسلام است . ( 2 ) آيا غير دين خدا را مىجويند ؟ . . . و كسى كه در جستجوى غير اسلام باشد از او قبول نمىشود و او در آخرت از زيانكاران است . ( 3 ) تفسير روح المعانى ج 4 ص 207 روايات مزبوره را فقط نقل كرده .