السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
407
تفسير الميزان ( فارسي )
بود بايد مىفرمود : « و قولوا ان الهدى هدى اللَّه » ، و بگوئيد هدايت ، هدايت خدا است و چون چنين نفرموده ، معلوم مىشود اين جمله معترضه است ) و همچنين جمله : * ( « قُلْ إِنَّ الْفَضْلَ بِيَدِ اللَّه » ) * ، جوابى است كه خداى تعالى به اين قسمت از گفتار آنان داده كه گفتند : * ( « أَنْ يُؤْتى أَحَدٌ مِثْلَ ما أُوتِيتُمْ . . . » ) * ، اين آن ترتيبى است كه هم از ارتباط اجزاى كلام و نظم معانى دو آيه استفاده مىشود و هم از آيات ديگرى كه مجادله يهود و كيد آنان را حكايت مىكند . و معناى آيه - و خدا داناتر است - اين است كه طائفه اى از اهل كتاب ( يعنى يهوديان ) - گفتند - يعنى به يكديگر گفتند - رسول اسلام و مؤمنين به وى را در نماز خواندنشان به طرف بيت المقدس در اول روز تصديق بكنيد ، ولى در نماز خواندنشان در آخر روز به طرف كعبه تصديق نكنيد و در فاش ساختن اين سر به غير خود اعتماد نكنيد و به هيچ وجه به اطلاع مسلمانان نرسانيد كه يكى از شواهد نبوت پيغمبر موعود برگرداندنش قبله را از بيت المقدس به طرف كعبه است ، براى اينكه اگر مساله قبله شدن كعبه را تصديق كنيد و آنچه از كتاب آسمانى خود اطلاع داريد به مسلمين بگوئيد و امارات صدق دعوى نبوت پيغمبرشان را فاش سازيد ، اين محذور پيش مىآيد كه مسلمين هم داراى قبله اى مثل قبله شما شوند آن وقت است كه سيادت و آقايى شما از بين مىرود ، ديگر نمىتوانيد در بين جمعيتهاى گوناگون دنيا فخر كنيد كه ما تنها ملتى هستيم كه داراى قبلهايم ، علاوه بر اين نزد خدا هم هيچ حجتى نخواهيد داشت ، چون وقتى اين سر خود را فاش كنيد ، خدا هم مىفهمد كه شما از سالها پيش از جريان قبله جديد با خبر بودهايد ، ديگر نمىتوانيد عذر بياوريد كه ما از حقانيت آن بىخبر بوديم و بدين جهت به نبوت پيامبر اسلام ايمان نياورديم . خداى تعالى از اين سه قسمت سخنان ايشان جواب داده ، اما از اينكه گفتند بدانچه در اول روز نازل شده ايمان بياوريد و بدانچه در آخر روز آمده كفر بورزيد و بشارت مربوط به تحويل قبله را به مسلمانان نگوئيد تا آنها نيز به سوى حق هدايت نشوند ، فرموده : هدايتى كه مؤمنين نيازمند آنند هدايت حق است كه آن هم هدايت خود خداى تعالى است ، نه هدايت شما ، پس مؤمنين احتياجى به هدايت شما ندارند ، شما به فكر خود باشيد ، اگر مىخواهيد از هدايت خدا پيروى كنيد و اگر نمىخواهيد به كفر خود باقى باشيد ، اگر مىخواهيد بشارت تحويل قبله را فاش سازيد و اگر نه كتمانش كنيد . و از قسمت دوم گفتارشان كه گفتند : « مىترسيم اگر راز تحويل قبله را فاش سازيد ، و در نتيجه كعبه قبله مسلمانان شود ، آنان هم مثل شما داراى افتخارى چون افتخار شما شوند » ، فرموده : فضل به دست خدا است ، به هر كس بخواهد مىدهد ، چه شما بترسيد و چه نترسيد و به