و بنا بر اين پس منظور از جمله : * ( « بِالَّذِي أُنْزِلَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا » ) * بايد وحى خاصى از قرآن بوده باشد كه موافق نظريه اهل كتاب بوده ، و كلمه : * ( « وَجْه النَّهارِ » ) * بنا بر ظرفيت به صداى بالا خوانده شده ، و اين ظرف متعلق است به كلمه « انزل » نه به كلمه : « آمنوا » كه صيغه امر است ، ( خلاصه منظور اين نيست كه اول روز ايمان بياوريد و آخر روز كفر بورزيد ، بلكه منظور اين است به آنچه اول روز نازل شده ايمان بياوريد و بدانچه آخر روز نازل شده كفر بورزيد ) به دليل اينكه كلمه * ( « وَجْه النَّهارِ » ) * به كلمه « انزل » نزديكتر است تا به كلمه « آمنوا » و جمله : * ( « وَاكْفُرُوا آخِرَه » ) * در معناى : « و اكفروا بما انزل فى آخر النهار » است ، پس كلمه : « آخره » ظرفى است كه به مجاز عقلى در جاى مظروف خود قرار گرفته ، نظير آيه : « بَلْ مَكْرُ اللَّيْلِ وَالنَّهارِ » « 1 » كه منظور مكر خود دليل و نهار نيست بلكه مكر مستكبرين در ليل و نهار است . با اين بيان رواياتى « 2 » هم كه در شان نزول اين آيات از ائمه اهل بيت ع وارد شده تاييد مىشود ، چه در آن روايات آمده كه اين گفتار كه آيه شريفه حكايتش كرده ، گفتارى است كه يهوديان در هنگام برگشتن قبله گفتند ، چون رسول خدا ص نماز صبح را به طرف بيت المقدس خواند كه قبله يهوديان بود و هنگام ظهر كه قبله به سوى كعبه برگشت نماز ظهر را بدان سو گزارد ، طائفه اى از يهود گفتند : شما يهوديان ايمان بياوريد به وحى و دستورى كه صبح نازل شد ، يعنى به نماز خواندن رو به بيت المقدس ، و كفر بورزيد به حكمى كه در آخر روز نازل شده ، يعنى نماز خواندن به طرف كعبه ، و مؤيد ديگرش اين است كه بعد از اين سخن بطورى كه قرآن حكايت نموده ، گفتند : * ( « وَلا تُؤْمِنُوا إِلَّا لِمَنْ تَبِعَ دِينَكُمْ » ) * ، يعنى به كسانى كه از دين شما پيروى نمىكنند اعتماد نكنيد و به دين ايشان ايمان نياوريد و زنهار كه هيچيك از اسرار خود را نزد ايشان فاش نكنيد و به ايشان نگوئيد كه در تورات ما بشارت دين شما و علائم پيغمبر شما آمده ، و نيز كتاب خود ما خبر داده كه قبله از بيت المقدس به كعبه بر مىگردد . بعضى از مفسرين گفته‌اند : كلمه * ( « وَجْه النَّهارِ » ) * متعلق به صيغه امر « آمنوا » است و مراد از آن اول روز است و كلمه « آخره » در تقدير حرف « فى » بر سر دارد و ظرف « فى آخره » متعلق است به جمله « و اكفروا » ، و منظورشان از اينكه گفتند : * ( « آمِنُوا بِالَّذِي أُنْزِلَ . . . » ) * اين بوده كه يك عده از ايشان به قرآن ايمان بياورند و با جماعت مؤمنين مخلوط شوند ، آن گاه در آخر روز

--> ( 1 ) « سوره سبأ ، آيه 33 » . ( 2 ) تفسير قمى ج 1 ص 105 .