السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

363

تفسير الميزان ( فارسي )

و در سؤالهاى مامون از حضرت رضا ع آمده كه مامون از آن جناب پرسيد : چه دليلى هست بر خلافت جدت على بن ابى طالب ع ؟ فرمود : آيه « انفسنا » ، مامون گفت : بلى اگر نبود « نسائنا » ، فرمود : بله اگر نبود « ابنائنا » « 1 » . مؤلف قدس سره : اينكه امام در پاسخ او فرمود : « انفسنا » منظورش اين بود كه خداى تعالى در اين كلمه نفس على ع را مانند نفس پيامبرش دانسته ، و اما اشكالى كه مامون كرد و گفت : بلى اگر نبود « نسائنا » ، منظورش اين بوده كه كلمه « نسائنا » در آيه دليل بر اين است كه منظور از « انفس » مردان است ، چون در مقابل كلمه « نساء » كلمه « رجال » قرار مىگيرد و لذا كلمه « انفس » بايد به معناى رجال باشد ( و معناى آيه تا اينجا اين است كه بيائيد تا مردان و زنان خود را بخوانيم ) ، پس ديگر كلمه « انفسنا » دليل بر فضيلت نمىشود و اينكه امام در پاسخ از اشكالش فرمود : بلى اگر نبود « ابنائنا » منظورش اين بوده كه وجود كلمه « ابنائنا » در آيه بر خلاف مقصد تو دلالت مىكند ، براى اينكه اگر مراد از كلمه « انفس » مردان بود ، شامل حسن و حسين ع و همه پسران هم مىشد ، ديگر حاجتى نبود كه كلمه « ابنائنا » را بياورد ، پس آوردن اين كلمه دليل بر اين است كه منظور از كلمه « انفس » هم رجال نيست . و در تفسير عياشى به سند خود از حريز از امام صادق ع است روايت كرده كه فرمود : اشخاصى از امير المؤمنين ع از فضائلش پرسيدند حضرت شمه اى از فضائل خود را برشمرد ، سؤال كنندگان تقاضا كردند كه باز بشمار ، فرمود : دو نفر از احبار و كشيشهاى نصارا نزد رسول خدا ص آمدند و در باره عيسى ع با آن جناب صحبت كردند ، خداى عز و جل اين آيه را نازل كرد : « إِنَّ مَثَلَ عِيسى عِنْدَ اللَّه كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَه مِنْ تُرابٍ . . . » ، رسول خدا ص به خانه آمد و دست على ع ( و شايد صحيح « دست من » بوده و به غلط نام مقدس على ع ضبط شده باشد ) ، و حسن و حسين و فاطمه ع را گرفت و بيرون آمد ، در حالى كه دست به آسمان بلند كرده بود و انگشتانش را باز نموده ، نصارا را دعوت به مباهله كرد ، مىگويد در اينجا امام صادق ع فرمود : حضرت ابو جعفر امام باقر ع مىفرمود مباهله همين است كه انگشتان دست را باز و مشبك نموده به آسمان بلند كند و به هر حال وقتى آن دو حبر رسول خدا ص را ديدند كه اينطور براى مباهله مىآيد ، يكى از آن دو حبر ، به ديگرى گفت : به خدا سوگند اگر

--> ( 1 ) . . . . ؟