پيروى ايمانى ، و پيروى عملى از متشابه هم وقتى مذموم است كه بدون رجوع به محكم باشد چون پيروى آن بعد از رجوع به محكم ، ديگر پيروى متشابه نيست بلكه پيروى محكم و عملى صحيح است نه مذموم . و منظور از * ( « ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ » ) * اين است كه متشابه را دنبال كنند ، و بخواهند به اين وسيله مردم را گمراه كنند ، چون كلمه : « فتنه » با كلمه « اضلال » معنايى نزديك بهم دارند . خداى تعالى نتيجه خطرناكترى براى اين عمل شيطانى ذكر كرده ، و آن دستيابى به تاويل قرآن ، و به اصطلاح امروز فلسفه احكام حلال و حرام است مىخواهند از اين راه ، خود را از پيروى محكمات دين بىنياز نموده و در آخر دين خدا را از اصل منسوخ و متروك كنند . كلمه « تاويل » از ماده « اول » است و اين ماده به معناى رجوع است ، كه وقتى به باب تفعيل مىرود معناى برگرداندن را مىدهد ، پس تاويل متشابه به معناى برگرداندن آن به يك مرجع و ماخذ است ، و تاويل قرآن به معناى ماخذى است كه معارف قرآن از آنجا گرفته مىشود . خداى تعالى كلمه « تاويل » را در چند مورد در كلام مجيدش آورده ، از آن جمله فرموده : « وَلَقَدْ جِئْناهُمْ بِكِتابٍ فَصَّلْناه عَلى عِلْمٍ ، هُدىً وَرَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ ، هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا تَأْوِيلَه يَوْمَ يَأْتِي تَأْوِيلُه يَقُولُ الَّذِينَ نَسُوه مِنْ قَبْلُ قَدْ جاءَتْ رُسُلُ رَبِّنا بِالْحَقِّ » « 1 » يعنى در آنچه خير مىدادند و مىگفتند : مولاى حقيقى ما خدا است ، بر حق بودند ، و آنچه به غير خدا مىپرستيديم باطل بود ، و نيز اعتراف خواهند كرد كه نبوت ، حق بود و دين خدا حق بود ، و مساله بعثت از قبور حق بود . و خلاصه كلام اين است كه در آن روز حقيقت همه آن معارفى كه انبيا آورده‌اند ظاهر مىشود . از اين بيان فساد اين گفتار روشن مىشود كه بعضى گفته‌اند : « تاويل در آيه مورد بحث به معناى حقايق خارجيه است كه خبر صحيح با آن مطابق باشد ، مانند امورى كه در روز قيامت رخ مىدهد ، كه اخبار انبيا و رسل و كتب آسمانى مطابق با آنها و آنها مطابق ( به فتح با ) با اينها است » .

--> ( 1 ) با اين كه ما كتابى به سوىشان فرستاديم كه آن را بر اساس علم تفصيل داده‌ايم ، تا هدايت و رحمتى باشد براى قومى كه ايمان مىآورند حال آيا اين مردم انتظار تاويل آن دارند ؟ روزى كه تاويلش بيايد آنهايى كه از پيش فراموشش كردند اعتراف خواهند كرد ، كه رسولان پروردگار ما به حق آمده بودند . سوره اعراف آيه 53 .