را تغيير داد ، مىفهميم كه منظور از جمله « اتبعوك » اعم از پيروان حقيقى و صورى است ، ( توضيح اينكه آيات شريفه سخن از چهار گروه دارد : 1 - پيروان حقيقى عيسى تا قبل از اسلام 2 - پيروان اسمى او كه به مناسبت گروه قبل ، به آنها هم پيرو مىگوئيم 3 - كفار يعنى يهود كه هيچگاه به آن جناب ايمان نياوردند 4 - مسلمانان واقعى كه به عيسى بن مريمى ايمان دارند كه به آمدن خاتم انبياء ص بشارت داده است « مترجم » ) ، اكنون مىگوئيم : اگر منظور از جمله : * ( « الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ » ) * عين گروه دوم بود ، بايد به همان عنوان قبلى يعنى « اتبعوك » ذكر شوند و جايى براى تغيير عنوان نبود ، و از اينكه عنوان را تغيير داد مىفهميم منظور گروه چهارم است . و در نتيجه تفوق بر يهود براى نصاراى اسمى كنونى هم ثابت است . در اين ميان وجهى ديگر نيز هست و آن اين است كه بگوئيم : مراد از جمله : * ( « الَّذِينَ اتَّبَعُوكَ » ) * ، ( همه در مجموع ) نصارا و مسلمين است و آيه شريفه مىخواهد خبر دهد از اينكه يهود تا روز قيامت ذليل و توسرى خور هر كسى است كه معتقد باشد به اينكه پيروى از عيسى ع واجب است ، عين همان بيانى كه قبلا ذكر شده ، و اگر كاملا دقت شود اين وجه از بهترين وجوه در توجيه آيه شريفه است . * ( « ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأَحْكُمُ بَيْنَكُمْ فِيما كُنْتُمْ فِيه تَخْتَلِفُونَ » ) * خداى تعالى در اين خطاب عيسى ع و پيروانش و كافران به دعوتش را ، مجموعا مخاطب قرار داده ، مال كار همه در روز قيامت را ، بيان نموده و با اين بيان ، داستان عيسى ع از حين بشارت به مادرش تا عاقبت كارش و سرگذشتش را خاتمه مىدهد . * ( « فَأَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا فَأُعَذِّبُهُمْ عَذاباً شَدِيداً فِي الدُّنْيا وَالآخِرَةِ . . . » ) * ظاهرا اين آيه به شهادت اينكه حرف « فاء » در اولش آمده متفرع است بر جمله : * ( « فَأَحْكُمُ بَيْنَكُمْ . . . » ) * ، البته تفرع تفصيل بر اجمال . و خلاصه مىخواهد همان جمله كوتاه را بشكافد . پس اين آيه بيانى است براى حكم عذابى كه خداى تعالى در باره يهود در روز قيامت مىراند ، البته يهوديانى كه كافر شدند . و نيز بيانى است براى حكم پاداشى كه در باره مؤمنين در آن روز مىراند ، و آن اين است كه اجرشان را بدون كم و كاست مىدهد . ليكن از آنجايى كه در آيه شريفه عذاب دنيا هم آمده ، معلوم مىشود آيه متفرع بر خصوص : * ( « فَأَحْكُمُ بَيْنَكُمْ . . . » ) * نيست ، بلكه متفرع بر مجموع * ( « وَجاعِلُ الَّذِينَ اتَّبَعُوكَ فَوْقَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأَحْكُمُ بَيْنَكُمْ . . . » ) * است . در نتيجه دلالت مىكند بر اينكه