طائِفَةٌ . . . » « 1 » ، استفاده كرده باشند كه پاسخ حواريين يعنى جمله : « ايمان آورديم » ايمان بعد از ايمان باشد و به نظر ما هم اين استفاده عيبى ندارد ، ( براى اينكه روى سخن آن جناب با حواريين است كه معنايش گذشت و بعيد است كه قرآن كريم افراد كافرى را كه صرفا با آن جناب ارتباطى داشته‌اند ، حوارى آن جناب بخواند ، پس قطعا ايمان داشته‌اند ، چيزى كه هست مىخواهد از اين افراد با ايمان كسانى را انتخاب كند كه انصار اللَّه هم باشند ) ، و ما در سابق هم توضيح داديم كه ايمان و اسلام داراى مراتبى مختلفند ، بعضى از مراتب بالاتر از بعض ديگر است . بلكه چه بسا كه آيه زير هم بر اين معنا دلالت بكند : « وَإِذْ أَوْحَيْتُ إِلَى الْحَوارِيِّينَ أَنْ آمِنُوا بِي وَبِرَسُولِي ، قالُوا آمَنَّا وَاشْهَدْ بِأَنَّنا مُسْلِمُونَ » « 2 » ، براى اينكه حواريين را كسانى دانسته كه به آنان وحى مىشده و فرموده : « به ياد آر كه من به حواريين وحى كردم كه به من و به رسولم ايمان بياوريد ، گفتند : ايمان آورديم . و خود شاهد باش به اينكه ما مسلمانيم » . پس معلوم مىشود اجابت در اين دعوتشان به وحى خدايى بوده ، يعنى بعد از سالها داشتن ايمان ، خداى تعالى به ايشان وحى فرستاده كه بايد به ايمانى ما فوق آنچه داريد ارتقا يابيد . پس معلوم مىشود حواريين انبيا بوده‌اند و ايمان پيشنهادى عيسى ع ايمانى بعد از ايمان بوده . جمله : * ( « وَاشْهَدْ بِأَنَّا مُسْلِمُونَ ، رَبَّنا آمَنَّا بِما أَنْزَلْتَ وَاتَّبَعْنَا الرَّسُولَ . . . » ) * هم بر اين معنا دلالت دارد ، براى اينكه منظور از اسلام در اين جمله تسليم شدن بدون قيد و شرط است براى خداى تعالى ، بطورى كه هر چه از ايشان خواست انجام دهند و هر كارى از آنان خواست بكنند ، چون و چرا نكنند . و چنين اسلامى جز در بين مؤمنين خالص يافت نمىشود و چنان نيست كه هر كس به زبان شهادت به توحيد و نبوت بدهد به مقام تسليم هم برسد . توضيح اينكه در بحث از مراتب ايمان و اسلام گفتيم كه قبل از هر مرتبه از ايمان مرتبه اى از مراتب اسلام قرار دارد ، شاهد آن سخن ، جمله : * ( « آمَنَّا بِاللَّه وَاشْهَدْ بِأَنَّا مُسْلِمُونَ » ) * است كه از ايمان خود به صيغه فعل و از اسلام خود به صيغه صفت تعبير آوردند . پس اولين مراتب اسلام ، تسليم و شهادت بر اصل دين و اجمال آن است ، دنبال آن اذعان و باور قلبى به اين شهادت زبانى و صورى است ، آن هم باور اجمالى به دنبال آن مرتبه

--> ( 1 ) چنان كه عيسى پسر مريم بحواريين گفت كه مرا براى خدا يارى كنيد آنها گفتند ما ياران خدائيم طايفه اى از بنى اسرائيل به او ايمان آوردند . « سوره صف ، آيه 14 » . ( 2 ) « سوره مائده ، آيه 111 » .