السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
288
تفسير الميزان ( فارسي )
پيامبر بوده يا نه ؟ فرمود : « بلى پيامبرى مرسل بوده كه خدا او را به سوى قومش روانه كرد . ( تا آخر حديث ) » « 1 » . اين روايت دلالت بر اين معنا هم دارد كه همسر عمران نامش حنه بوده و اين نام معروف است : و در بعضى از روايات آمده كه نامش مرثار بوده ، و بحث در اين باره براى ما اهميتى ندارد . و در تفسير قمى در ذيل روايت قبلى آمده كه وقتى مريم به حد بلوغ رسيد به محراب رفت ، و پرده اى پيرامون خود افكند ، بطورى كه احدى او را نمىديد ، و تنها زكريا بر او وارد مىشد ، و وقتى بر او وارد مىگرديد ميوه هاى تابستانى را در زمستان ، و زمستانى را در تابستان نزد او مىديد ، از او مىپرسيد : « اين ميوه ها از كجا برايت آماده شده » مىفرمود : « از ناحيه خداى تعالى و خداوند به هر كس كه بخواهد روزى بىشمار مىدهد » « 2 » . و در تفسير عياشى از امام صادق ( ع ) روايت شده كه فرمود : ( زكريا از پروردگار خود درخواست فرزند كرد ، ملائكه او را به آن سخنان كه در قرآن آمده ندا داد ، او دوست داشت بفهمد صدا از ناحيه خدا است يا نه ، خدا به او وحى كرد كه نشانه خدايى بودن آن مژده ، اين است كه سه روز زبانش از سخن بند مىشود ، همين كه سه روز فرا رسيد ، و نتوانست با احدى تكلم كند فهميد كه مژده قبلى از ناحيه خدا بوده ، چون غير خدا كسى نمىتواند زبان كسى را بند بياورد ، اين است معناى كلام خداى تعالى كه مىفرمايد : * ( « رَبِّ اجْعَلْ لِي آيَةً » ) * ) « 3 » . مؤلف : قريب به اين معنا را قمى هم در تفسير خود روايت كرده ، و خواننده محترم توجه فرمود كه سياق آيات هم از اين توجيه امتناع ندارد ، بلكه با آن مىسازد « 4 » . ليكن بعضى از مفسرين ، به شدت منكر اين روايات شده و مضامين آن را ( كه يكى « مساله وحى شدن به عمران » است ، و ديگرى « وجود ميوه غير موسمى در محراب مريم » ، و سوم اين است كه « منظور از درخواست نشانى تشخيص بين خدايى و شيطانى بودن صوت است » ) به سختى رد كرده و گفتهاند : هيچ راهى براى اثبات اين امور نيست ، نه خداى سبحان آن را گفته و نه رسول گرامىاش و امورى هم نيست كه عقل راهى به اثبات آن داشته باشد ،
--> ( 1 ) بحار ج 14 ص 202 حديث 14 . ( 2 ) تفسير قمى ج 1 ص 101 . ( 3 ) تفسير عياشى ج 1 ص 172 ح 43 . ( 4 ) تفسير قمى ج 1 ص 101 .