السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
273
تفسير الميزان ( فارسي )
ساير مجالس هم استعمال شده ، جايى را هم كه شبيه به محراب مسجد است محراب خواندهاند . به نظر مىرسد اين احتمال از ساير احتمالات صحيحتر باشد ، براى اينكه قرآن هم آن را در محراب معبدها استعمال كرده ، و فرمود : « يَعْمَلُونَ لَه ما يَشاءُ مِنْ مَحارِيبَ وَتَماثِيلَ » « 1 » اين بود گفتار راغب « 2 » . بعضى هم گفتهاند كه كلمه « محراب » فقط در آيه مورد بحث ، به معناى آن محلى است در معبد كه اهل كتاب آن را مذبح مىگويند . و آن محل عبارت است از اطاق كوچكى در جلو در معبد ساخته شده و با نردبان بدانجا مىروند ، نردبانى كه چند پله مختصر دارد و كسى كه در آن اطاق كوچك باشد از مردمى كه در معبدند پنهان است . مؤلف : اطاقهاى كوچك هم كه در اسلام رسم شده ، از مقصوره كليساى مسيحيان تقليد شده است . و در اين جمله ، « رزقا » را بدون الف و لام آورده و اين اشاره است به اينكه رزق نامبرده ، طعام معهود در بين مردم نبوده ، هم چنان كه بعضى هم گفتهاند : هر وقت زكريا به مريم سر مىزد ، ميوه زمستانى را در تابستان و ميوه تابستانى را در زمستان نزد او مىديد . مؤيد اين حكايت اين است كه اگر رزق نامبرده از طعامهاى معمول آن روز و طعام موسمى بود ، نكره آمدن « رزقا » اين معنا را مىرساند ، كه زكريا هيچوقت اطاق مريم را خالى از طعام نمىديد بلكه همواره نزد او رزقى را مىيافت ، و در اين صورت زكريا از پاسخ مريم قانع نمىشد ، براى اينكه پاسخ مريم اين بود كه اين رزق از ناحيه خداست ، و از ناحيه خدا بودن رزق اختصاص به رزق مريم ندارد ، رزق همه مردم از ناحيه خدا است و جا داشت دوباره زكريا بپرسد اين رزقى كه خدا روزيت كرده به وسيله چه كسى به تو رسيده ، چون ممكن است افرادى از مردم كه به معبد آمد و رفت دارند برايش آورده باشند ، حال چه اينكه هدف خدايى در نظر داشته باشند و چه هدفى شيطانى . پس از اينكه مىبينيم زكريا از پاسخ مريم قانع شده ، معلوم مىشود رزق نامبرده رزق معمولى نبوده است . علاوه بر اينكه دعاى زكريا بعد از پاسخ مريم كه عرضه داشت : « پروردگارا از درگاه
--> ( 1 ) سوره سبأ آيه 12 . ( 2 ) مفردات راغب ص 112 ماده حرب ط تهران .