السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
267
تفسير الميزان ( فارسي )
و گرنه او حق نداشت فرزند در شكم خود را مستقلا تحرير كند . هم چنان كه آيه شريفه : « وَما كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلامَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ » « 1 » كه سخن از اين دارد كه براى تعيين كفيلى براى مريم قرعه كشى كردند ، نيز به بيانى كه در تفسيرش مىآيد دلالت دارد بر اينكه همسر وى در آن روز زنده نبوده . اين نكته هم روشن است كه تحرير فرزند چه به وسيله پدر باشد يا مادر ، تحرير از بردگى نيست و دختر عمران برده نبوده ، تا مادرش او را آزاد كند ، پس تحرير در اين آيه آزاد كردن از قيد ولايتى است كه والدين بر فرزند خود دارند ، و با داشتن آن ولايت ، او را تربيت مىكنند ، و در مقاصد خود به كار مىبرند و اطاعتشان بر فرزند واجب است . پس با تحرير ، فرزند از تسلطى كه پدر و مادر بر او دارند خارج مىشود ، ديگر پدر و مادر ، او را به خدمت نمىگيرند ، و اگر اين تحرير به وسيله نذر و بخاطر خدا انجام شود ، معنايش اين مىشود كه اين فرزند در ولايت خدا داخل شود ، تنها او را بپرستد و خدمت كند و خدمت خدا كردن به اين است كه در مسجد و كليسا و اماكن مقدسه اى كه مختص عبادت خدا است خدمت كند ، در حالى كه اگر اين نذر نبود ، فرزند مىبايست پدر و مادر خود را خدمت مىكرد . بعضى هم گفتهاند : رسم اين بوده كه پدران و مادران فرزند خود را براى خدا تحرير مىكردند ، و بعد از اين تحرير ديگر فرزند خود را در منافع شخصى خود به كار نمىگرفتند ، و در حوائج خود استخدام نمىنمودند ، بلكه او را در كنيسه مىبردند ، تا آنجا را آب و جاروب كند ، و خادم آنجا باشد و اين فرزند هم چنان به خدمت خود ادامه مىداد ، تا به حد بلوغ مىرسيد ، در آن موقع ديگر اختيار با خودش بود ، مىتوانست به خدمت خود در معبد ادامه دهد ، و مىتوانست از آنجا بيرون شود . و اين آيه دلالت دارد بر اينكه مادر مريم معتقد بوده به اينكه فرزندى كه در شكم دارد پسر است ، نه دختر چون مناجاتى كه با خدا دارد قاطعانه است و در آن شرط نكرده كه اگر فرزندم پسر بود تحرير مىكنيم ، بلكه بطور قطع گفته : * ( « نَذَرْتُ لَكَ ما فِي بَطْنِي مُحَرَّراً » ) * از اينجا معلوم مىشود مطمئن بوده كه فرزندش پسر است . بعضى خيال كردهاند كه اگر كلمه « محررا » مذكر آمده براى اين بوده كه حال از كلمه « ما » باشد ، ماء موصوله كه مذكر و مؤنثش يكسان است و معنايش اينست كه هر چه در شكم من است چه پسر و چه دختر محرر باشد ، و اين خيال درست نيست ، زيرا اگر اينطور نذر
--> ( 1 ) سوره آل عمران آيه 44 .