عبارت دانسته از دعوت به سوى خدا با بصيرت ، و پرستش خالصانه و بدون شرك پس سبيل پيامبر اسلام دعوت و اخلاص و پيروى او در اين دعوت و اخلاص است . پس دعوت و اخلاص بالاصاله صفت خود آن جناب و به تبع صفت پيروان او است . آن گاه در آيه : « ثُمَّ جَعَلْناكَ عَلى شَرِيعَةٍ مِنَ الأَمْرِ فَاتَّبِعْها » « 1 » مىفرمايد : شريعتى را كه تشريع كرده تبلور دهنده اين سبيل ، يعنى سبيل دعوت و اخلاص است . و نيز در آيه : « فَإِنْ حَاجُّوكَ فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلَّه وَمَنِ اتَّبَعَنِ » « 2 » آن سبيل را براى بار دوم روش تسليم خدا شدن خوانده : و در آيه شريفه : « وَأَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوه » « 3 » روش اسلام را به خودش نسبت داده ، و آن را صراط مستقيم خود خوانده است . پس با اين بيان و اين آيات روشن گرديد كه اسلام يعنى شريعتى كه براى پيامبر اسلام تشريع شده ، ( و عبارت است از مجموع معارف اصولى و اخلاقى و عملى و سيره آن جناب در زندگى ) ، همان سبيل اخلاص است ، اخلاص براى خداى سبحان كه زير بنايش حب است پس اسلام دين اخلاص و دين حب است . و از بيانات طولانى گذشته معناى آيه مورد بحث ما روشن مىگردد ، و معلوم مىشود آيه : * ( « قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّه فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّه » ) * ، چه معنايى دارد ، پس مراد از آيه « و خدا داناتر است » اين شد كه اگر مىخواهيد در عبادت خود خالص شويد و عبادت شما بر اساس حب حقيقى باشد ، اين شريعت را كه زير بنايش حب است و تبلور دهنده اخلاص و اسلام مىباشد و صراط مستقيم خدا است و سالك خود را با نزديكترين راه به خدا مىرساند ، پيروى كنيد ، كه اگر مرا در سبيل و طريقه‌ام كه چنين وضعى دارد پيروى كنيد ، خداى تعالى شما را دوست مىدارد و همين بزرگترين بشارت براى محب است ، در اينجا است كه آنچه را مىخواهيد مىيابيد ، و همين است آن هدف واقعى و جدى كه هر محبى در محبتش به دنبال آن است ، اين آن مطلبى است كه آيه شريفه با اطلاقش آن را افاده مىكند . و اما اگر از اطلاقش صرفنظر نموده و وقوعش را بعد از آياتى در نظر بگيريم كه از دوستى با كفار نهى مىكرد و بخواهيم ارتباطش را با آن آيات حفظ كنيم ، و در نظر بگيريم كه در معناى ولايت دوستى بين ولى و متولى برقرار است ، نتيجه مىگيريم كه آيه شريفه مىخواهد

--> ( 1 ) سوره جاثيه آيه 18 . ( 2 ) سوره آل عمران آيه 20 . ( 3 ) سوره انعام آيه 153 .