و اين آيه شريفه دلالتى روشن بر جواز تقيه دارد ، از ائمه اهل بيت ( ع ) هم اين استفاده روايت شده ، هم چنان كه آيه اى كه در باره داستان عمار و پدرش ياسر و مادرش سميه نازل شده اين دلالت را دارد ، و آيه اين است كه مىفرمايد : « مَنْ كَفَرَ بِاللَّه مِنْ بَعْدِ إِيمانِه ، إِلَّا مَنْ أُكْرِه وَقَلْبُه مُطْمَئِنٌّ بِالإِيمانِ ، وَلكِنْ مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْراً فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِنَ اللَّه ، وَلَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ » « 1 » . و كوتاه سخن اينكه ، كتاب و سنت هر دو بر جواز تقيه بطور اجمال دلالت دارند ، اعتبار عقلى هم مؤيد اين حكم است ، چون دين جز اين نمىخواهد و شارع دين هم جز اين هدفى ندارد كه حق را زنده كند و جان تازه اى بخشد ، و بسيار مىشود كه تقيه كردن و بر حسب ظاهر طبق دلخواه دشمن و مخالفين حق عمل كردن مصلحت دين و حيات آن را چنان تامين مىكند كه ترك تقيه آن طور تامين نكند ، و اين قابل انكار نيست ، مگر كسى بخواهد منكر واضحات شود ، و ما ان شاء اللَّه در بحث روايتى كه مىآيد و نيز در تفسير آيه 106 سوره نحل در اين باره باز سخنى خواهيم داشت . * ( « وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّه نَفْسَه وَإِلَى اللَّه الْمَصِيرُ » ) * كلمه « تحذير » كه مصدر فعل « يحذر » است مصدر باب تفعيل است ، و ثلاثى مجرد آن كلمه « حذر » است ، كه به معناى احتراز از امرى ترسآور است ، و در آيه كه مىفرمايد « خدا شما را از خودش بر حذر مىدارد » ، بر حذر داشتن از عذاب او است ، هم چنان كه در جاى ديگر فرموده : « إِنَّ عَذابَ رَبِّكَ كانَ مَحْذُوراً » « 2 » ، و نيز پيامبر را از منافقين و از فتنه كافر بر حذر داشته ، مىفرمايد : « هُمُ الْعَدُوُّ فَاحْذَرْهُمْ » « 3 » و نيز مىفرمايد : « وَاحْذَرْهُمْ أَنْ يَفْتِنُوكَ » « 4 » و در آيه مورد بحث و بعد از دو آيه ، مسلمانان دوستدار كفار را از خودش بر حذر ساخته ، و وجه آن تنها اين است كه بفهماند خداى سبحان خودش مخوف و واجب الاحتراز است ، و از نافرمانيش بايد دورى كرد ، و خلاصه بفهماند بين اين مجرم و بين خداى تعالى چيز مخوفى غير خود خدا نيست ، تا از آن احتراز جويد ، يا خود را از خطر او در حصن و قلعه اى متحصن كند .

--> ( 1 ) كسى كه بعد از ايمان كافر شود ، البته منظور آن كس نيست كه كفرش اجبارى باشد ، و دلش مطمئن به ايمان باشد ، ليكن منظور آن كسى است كه از صميم دل به كفر برگردد ، چنين كسانى مشمول غضبى از خدايند ، و عذابى عظيم دارند ( سوره نحل آيه 106 ) . ( 2 ) طبع عذاب خدا چنين است كه هر كس بايد از آن بر حذر باشد ( سوره اسراء آيه 57 ) . ( 3 ) ايشان دشمنند از آنان بر حذر باش ( سوره منافقين آيه 4 ) . ( 4 ) از ايشان بر حذر باش مبادا دچار فتنه ات كنند ( سوره مائده آيه 49 ) .