السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
196
تفسير الميزان ( فارسي )
وقتى دعوت مىشوند به پذيرفتن كتابى كه بينشان حكم كند ، اعراض مىكنند ، تهديد به عذابى است كه به شكل وضع دنيايى ايشان است ، در دنيا وقتى دعوت مىشدند به كتاب خدا تسليم نمىشدند و تكبر مىكردند ، و نمىخواستند با همه انسانها پيرو يك كتاب باشند ، و يك كتاب همه شان را در تحت لواى خود جمع كند ، ولى در آخرت ، همه را يك جا جمع مىكنند ، و لذا نفرمود : « در روزى كه زنده شان مىكنيم » ، و يا « در روزى كه مبعوثشان مىكنيم » ، بلكه فرمود : « در روزى كه جمعشان مىكنيم » ، آن هم در روزى كه ديگر اعراض بردار نبوده و هيچ شكى در آن نيست ، و خلاصه كلام اينكه از روز قيامت به تعبير نامبرده تعبير كرد تا بفهماند اهل كتاب و كفار نمىتوانند خدا را بستوه بياورند . و معناى آيه ( خدا داناتر است ) اين است كه كفار وقتى به كتاب خدا دعوت مىشوند تا در باره آنان حكم كند ، از در فريبخوردگى از افتراهايى كه خودشان در دين خود زدند ، اعراض كردند ، و از پذيرفتن حق استكبار نمودند ، پس چگونه رفتار مىكنند ، وقتى كه ما آنان را براى روزى كه در آن شكى نيست يعنى روز فصل قضا ، و روز حكم به حق جمع مىكنيم ، و در آن روز هر كسى تمامى آنچه را كه كرده باز خواهد گرفت ، بدون اينكه مردم در باز پس گرفتن اعمالشان ظلمى شوند ، و وقتى مطلب بدين قرار است عقلشان حكم مىكند به وجوب پذيرفتن اين دعوت ، و اينكه اعراض نكنند ، و از اظهاراتى كه حاكى از اين پندار است كه خدا را بستوه آورده و او را شكست دادهاند خوددارى نمايند ، براى اينكه قدرت همه اش از خدا است ، و وضعى كه كفار دارند ايام مهلتى و آزمايشى بيش نيست . بحث روايتى در تفسير عياشى « 1 » از محمد بن مسلم روايت آورده كه گفت : از امام ( ع ) معناى آيه : * ( « إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّه الإِسْلامُ » ) * را پرسيدم ، فرمود : يعنى اسلامى كه توأم با ايمان باشد . و از ابن شهرآشوب « 2 » از امام باقر ( ع ) روايت كرده كه در معناى آيه : * ( « إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّه الإِسْلامُ . . . » ) * فرمود : يعنى تسليم شدن به ولايت على بن ابى طالب ( ع ) .
--> ( 1 ) تفسير عياشى ج 1 ص 166 ح 22 . ( 2 ) مناقب ج 3 ص 95 ط قم .