از همين جا روشن مىشود ، روشى كه قرآن در مساله سعادت و شقاوت طى كرده غير از آن روشى است كه ماديين پيش گرفته‌اند ، و انسان فرو رفته در ماديات هم اگر بخواهد زندگيش گوارا شود بايد از مكتبى پيروى كند كه سعادت حقيقى را سعادت بداند ، و شقاوت حقيقى را شقاوت بداند ، چون قرآن آنچه واقعا سعادت است سعادت مىداند ، و آنچه براستى شقاوت است شقاوت مىخواند . قرآن به پيروان خود تلقين مىكند كه دل ، به غير خدا نبندند ، و به آنان اين باور را مىدهد كه تنها مالكى كه مالك حقيقى هر چيز است خدا است ، هيچ چيزى جز بوسيله خدا روى پاى خود نمىايستد ، ( چنين كسى اگر دوا مىخورد دواى خدا را مىخورد ، و اگر غذا مىخورد غذاى او را مىخورد ، براى دوا و غذا و هيچ چيز استقلال در تاثير قائل نيست « مترجم » و نيز چنين كسى هيچ هدفى را جز براى او دنبال نمىكند . و چنين انسانى در دنيا چيزى بجز سعادت براى خود نمىبيند ، آنچه مىبيند يا سعادت روح و جسم او هر دو است ، و يا تنها سعادت روح او است ، و غير اين دو چيز را عذاب و دردسر مىداند ، بخلاف انسان دل بسته به ماديات و هواى نفس كه چنين فردى چه بسا خيال كند آن اموال و ثروتى كه براى خود جمعآورى كرده مايه خير و سعادت او است ، ولى به زودى بر خبط و گمراهى خود واقف مىشود ، و همان سعادت خيالى تبديل به شقاوت يقينى مىشود چنان كه خداوند فرموده : « فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا وَيَلْعَبُوا حَتَّى يُلاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي يُوعَدُونَ » « 1 » . و نيز فرموده : « لَقَدْ كُنْتَ فِي غَفْلَةٍ مِنْ هذا فَكَشَفْنا عَنْكَ غِطاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ » « 2 » . و نيز فرموده : « فَأَعْرِضْ عَنْ مَنْ تَوَلَّى عَنْ ذِكْرِنا ، وَلَمْ يُرِدْ إِلَّا الْحَياةَ الدُّنْيا ، ذلِكَ مَبْلَغُهُمْ مِنَ الْعِلْمِ » « 3 » . علاوه بر اينكه در هيچ جاى دنيا و نزد هيچ يك از دنياپرستان مادى ، نعمتى كه لذت خالص باشد وجود ندارد ، بلكه اگر از نعمتى لذتى مىبرند همان لذت توأم با غم و اندوه است ،

--> ( 1 ) به حال خودشان وابگذار تا در ماديات فرو روند و سرگرم بازى باشد تا بناگاه روزى را كه وعده داده شده‌اند ديدار كنند . سوره معارج آيه 42 . ( 2 ) تو از اين در غفلت بودى . ما پرده از پيش چشمت كنار زديم ، و در نتيجه امروز چشمانت تيزبين شده است . سوره ق آيه 22 . ( 3 ) پس از هر كس كه از ياد ما اعراض مىكند و بجز زندگى دنيا نمىخواهند ، روى برگردان ، اينها سطح فكرشان اينقدر كوتاه است . سوره نجم آيه 30 .