روشن است كه مىتوان آن را ديد و لمس كرد ، و خصوصيت مورد ، كه سخن از تصرف در چشمها دارد لطف اين كنايه را بيشتر مىسازد . و از ظاهر جمله : « ان فى ذلك . . . » بر مىآيد كه تتمه كلامى است كه خداى تعالى خطاب به پيامبر گراميش كرده ، نه اينكه تتمه كلام رسول خدا كه جمله : « بگو كسانى كه كفر ورزيدند چنين و چنان » باشد ، به دليل كاف خطاب در « ذلك » كه متوجه رسول خدا ( ص ) است ، و اينكه در اين كلمه خطاب را متوجه شخص رسول خدا ( ص ) كرد اشاره است به اينكه سايرين فهمشان اندك ، و دلهاشان از عبرت گرفتن از اين عبرتها كور است . * ( « زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَواتِ » ) * اين آيه و آيه بعديش به منزله بيان و شرح حقيقت حال مطلب قبلى است ، كه مىفرمود : * ( « إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوالُهُمْ وَلا أَوْلادُهُمْ مِنَ اللَّه شَيْئاً . . . » ) * ، چون از اين آيه بر مىآيد كفار معتقد بوده‌اند كه مىتوانند با اموال و اولاد ، از خدا بىنياز شوند ، و آيه شريفه بيان مىكند كه علت اين پندار فريب خوردن آنان در برابر تمايلات و لذائذ مادى است ، علت اين است كه از امور آخرت منقطع شده ، و رو به دنيا آوردند ، از امور بسيار مهم بريده به امور مجازى پرداختند ، امر بر آنان مشتبه شد و نفهميدند كه لذائذ مادى ، همه وسيله و متاع زندگى موقت در دنيا ، و زندگى است ، كه خود مقدمه است ، براى رسيدن به آنچه نزد خدا است و آن عبارت است از حسن ماب و عاقبت نيكو . نه تنها اين كفار در علاقمندى به دنيا مبتكر و اولين علاقمند به آن نيستند ، بلكه اين شيفتگى از ناحيه ديگرى ناشى شده است ، و اين خدا است كه دلهاى ايشان را تسخير كرده ، و علاقه به اين امور مادى را غريزه آن نموده ، تا زندگى دنيايى و زمينى آنان تامين شود ، چون اگر غريزه حب دنيا در انسان ، گذارده نشده بود ، زندگى او در اين كره خاكى دوام نمىيافت ، كسى به دنبال توليد مثل نمىرفت ، و نسل بشر قطع مىشد ، و حال آنكه خداى سبحان مقدر كرده كه بشر تا مدتى معين در زمين زندگى كند ، چون در روز اول خلقت بشر به پدر بشر يعنى حضرت آدم فرمود : « وَلَكُمْ فِي الأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَمَتاعٌ إِلى حِينٍ » « 1 » . و اگر چنين مقدر كرده كه علاقمند و دوستدار دنيا باشند براى اين بوده كه دنيا را وسيله زندگى آخرت خود كنند ، و از متاع اين زندگى چيزهايى را كه به درد آن زندگيشان مىخورد

--> ( 1 ) سوره بقره آيه 36 .