از كلمه « شىء » همه چيز نيست . بلكه بعض افراد شىء است ، نه مطلق شىء ، و غير محصور آن ، و همچنين حكم مىكنيم به اينكه منظورش از « خزائن » اندكى از بسيار است . پس در اين مثال ، نظام موجود در مصداق باعث شد دامنه گسترده كلمه « شىء » و نيز كلمه « خزائن » بطور عجيبى برچيده شود . آن گاه وقتى مىشنويم كه خداى تعالى همچنين كلامى را بر رسول گراميش نازل كرده ، و فرموده : « وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُه » « 1 » اگر ذهن ما از آن سطح پائين و معمولى و ساده اش بالاتر نيايد ، عينا همان تفسيرى كه براى آن كلام بشرى كرديم ، براى اين كلام الهى خواهيم كرد ، با اينكه هيچ علمى و دليلى بر تفسير خود نداريم ، تنها مدركمان اين است كه ما از چنين عبارتى چنين معنايى مىفهميم . و اما اگر كمى ذهن خود را از آن سطح پائين ترقى دهيم ، و بفهميم كه خداى تعالى تنها مال را خزينه نمىكند ، و مخصوصا وقتى ببينيم كه دنبال آن جمله مىفرمايد : « وَما نُنَزِّلُه إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ » « 2 » و نيز مىفرمايد : « وَما أَنْزَلَ اللَّه مِنَ السَّماءِ مِنْ رِزْقٍ فَأَحْيا بِه الأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها » « 3 » حكم خواهيم كرد بر اينكه مراد از كلمه « شىء » رزق ، يعنى آب و نان است ، و مراد از نازل كردن آب و نان ، نازل كردن باران است ، چون فهم ما از عبارت « نازل شدن از آسمان » چيزى به جز باران نمىفهمد . در نتيجه خزينه شدن همه چيز نزد خدا و سپس نازل شدن آن به اندازه هاى معين در نظر ما كنايه از انباشته شدن آب در آسمان ، و سپس نازل شدن آن به زمين براى آماده شدن موارد غذايى خواهد بود . اين تفسير هم مثل تفسير اول تفسير به رأى ، و بدون علم است ، چون هيچ سندى بر طبق آن نيست ، تنها دليل ما اين است كه ما چيزى بجز باران سراغ نداريم كه از آسمان نازل شود . پس دليل ما بر اين تفسير ، عدم علم است ، نه علم به عدم ، و اينكه چيزى به جز باران نازل شدنى نيست . باز اگر سطح فكر را بالاتر ببريم و بخواهيم به هيچ وجه در باره قرآن سخن بدون علم نگوئيم ، و اطلاق كلام قرآنى را بدون علم بر هيچ مصداقى حمل ننموده ، بلكه به اطلاقش باقى بگذاريم ، و مثلا در مورد همين آيه اى كه به عنوان مثال آورديم بگوئيم : اين آيه در مقام بيان

--> ( 1 و 2 ) سوره حجر آيه 21 . ( 3 ) و آنچه خدا از رزق بندگان از آسمان نازل كرده بوسيله آن زمين را بعد از مرگش احيا نمود ( سوره جاثيه آيه 5 ) .