انسانيت قائل است ، آرى از آنجايى كه قتال در اسلام دفاع است ، و دفاع بالذات محدود به زمانى است كه حوزه اسلام مورد هجوم كفار قرار گيرد ، به خلاف جنگ كه معناى واقعيش تجاوز و خروج از حد و مرز است ، لذا قرآن كريم دنبال فرمان قتال فرمود : « * ( وَلا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّه لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ ) * ، تجاوز مكنيد كه خدا تجاوزكاران را دوست نمىدارد » . « * ( وَلا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّه ) * . . . » كلمه ( تعتدوا ) از مصدر ( اعتدا ) است و اعتدا به معناى بيرون شدن از حد است ، مثلا وقتى گفته مىشود : « فلان عدا و يا فلان اعتدى » معنايش اين است كه فلانى از حد خود تجاوز كرد و نهى از اعتدا نهيى است مطلق ، در نتيجه مراد از آن مطلق هر عملى است كه عنوان تجاوز بر آن صادق باشد مانند قتال قبل از پيشنهاد مصالحه بر سر حق ، و نيز قتال ابتدايى ، و قتل زنان و كودكان ، و قتال قبل از اعلان جنگ با دشمن ، و امثال اينها ، كه سنت نبويه آن را بيان كرده است . « * ( وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ ) * . . . * ( مِنَ الْقَتْلِ ) * » وقتى گفته مىشود ( فلان ثقف ثقافه ) معنايش اين است كه فلانى برخورد ، و يافت ، پس معناى آيه همان معنايى مىشود كه آيه : « فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ ، مشركين را بكشيد هر جا كه آنان را يافتيد » « 1 » بدان معنا است . كلمه فتنه به معناى هر عملى است كه به منظور آزمايش حال چيزى انجام گيرد ، و بدين جهت است كه هم خود آزمايش را فتنه مىگويند و هم ملازمات غالبى آن را ، كه عبارت است از شدت و عذابى كه متوجه مردودين در اين آزمايش يعنى گمراهان و مشركين مىشود ، در قرآن كريم نيز در همه اين معانى استعمال شده و منظور از آن در آيه مورد بحث شرك به خدا و كفر به رسول و آزار و اذيت مسلمين است ، همان عملى كه مشركين مكه بعد از هجرت و قبل از آن با مردم مسلمان داشتند . پس معناى آيه اين شد كه عليه مشركين مكه كمال سختگيرى را به خرج دهيد ، و آنان را هر جا كه برخورديد به قتل برسانيد ، تا مجبور شوند از سرزمين و وطن خود كوچ كنند ، همانطور كه شما را مجبور به جلاى وطن كردند ، هر چند كه رفتار آنان با شما سختتر بود ، براى اينكه رفتار آنان فتنه بود ، و فتنه بدتر از كشتن است ، چون كشتن تنها انسان را از زندگى دنيا محروم مىكند ، ولى فتنه مايه محروميت از زندگى دنيا و آخرت و انهدام هر دو نشاه است .

--> ( 1 ) سوره توبه آيه 6