پنجاه نفر از تيراندازان موكل بر دهانه دره احد كرده بود ، رفقايش گريختند ، و او با يازده نفر ديگر پاىمردى كردند تا در همان دهانه دره شهيد شدند . برادر اين عبد اللَّه يعنى خوات بن جبير در جنگ خندق پير مردى ناتوان بود ، و با زبان روزه با رسول خدا ص كار مىكرد ، هنگام عصر نزد خانواده اش آمد ، و پرسيد : هيچ خوردنى نزد شما يافت مىشود ؟ گفتند : خوابت نبرد تا برايت طعامى درست كنيم ، ولى تهيه غذا طول كشيد ، و او را خواب ربود ، در حالى كه هنوز افطار نكرده بود ، همين كه بيدار شد به خانواده اش گفت : طعام خوردن بر من حرام شد ، ديگر امشب نمىتوانم چيزى بخورم ، صبح كه شد به سر كار خود در خندق رفت ، و به كار حفر خندق پرداخت و از شدت ضعف بىهوش شد ، رسول خدا ص وضع او را ديد و به حالش رقت آورد . از سوى ديگر جوانانى بودند كه در شب رمضان پنهانى با همسران خود مباشرت مىكردند ، لذا خداى تعالى به منظور تخفيف بر اين دو طايفه اين آيه را نازل كرد ، كه : « * ( أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيامِ الرَّفَثُ إِلى نِسائِكُمْ ) * . . . » ، كه در آن مباشرت با زنان در شبهاى ماه رمضان حلال شد ، و آيه : * ( « حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ » ) * كه خوردن و آشاميدن را تا جدا شدن سفيدى روز از سياهى شب حلال كرد . « 1 » مؤلف : اينكه در روايت داشته ( يعنى خوردن و آميختن با زنان در شبهاى ماه رمضان بعد از خواب حرام بود - تا آنجا كه فرمود - در اين ميان مردى . . . ) از كلام راوى است ، نه كلام امام ، و اين معنا به روايات ديگرى نيز نقل شده ، كه كلينى و عياشى و ديگران آن را آورده‌اند ، و در همه آنها آمده كه سبب نازل شدن آيه : « * ( وَكُلُوا وَاشْرَبُوا ) * . . . » ، داستان خوات بن جبير انصارى بود ، و سبب نازل شدن آيه : « * ( أُحِلَّ لَكُمْ ) * . . . » ، عملى بود كه جوانان مسلمين انجام مىدادند . و در الدر المنثور است كه عده اى از علماى تفسير و حديث از براء بن عازب نقل كرده‌اند كه گفت : اصحاب رسول خدا ص چنين بودند كه اگر كسى قبل از افطار مىخوابيد ، آن شب و روز آن شب غذا و آب نمىخورد ، تا غروب فردا ، و در اين ميان قيس بن صرمة انصارى روزه بود ، و آن روز در زمين خود مشغول كار شد همين كه افطار شد نزد همسرش آمد ، و پرسيد ، طعامى دارى ؟ گفت ، نه ، ليكن مىروم برايت تهيه مىكنم ، در اين بين خواب بر او غلبه كرد ، و خوابيد ، همسرش وقتى برگشت و ديد به خواب رفته دلش سوخت و گفت اى بيچاره خوابت برد ؟ همين كه شب به نيمه رسيد از گرسنگى بيهوش شد ، جريانش را به رسول خدا ص عرضه داشتند ، پس اين آيه نازل شد : « * ( أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيامِ الرَّفَثُ ) * » - تا

--> ( 1 ) تفسير قمى ج 1 ص 66 .