محرماتى كه مربوط به حقوق الناس مىباشد كه زندگى بشر بر آن متكى است . آيه مىفرمايد : در پيش رويتان روزى است كه در آن به سوى خدا باز مىگرديد و هر نفسى آنچه را كه كرده دريافت مىكند ، بدون اينكه ظلمى به او بشود . و اما اينكه معناى بازگشت به خدا چه معنا دارد با اينكه ما هميشه حاضر براى خدا هستيم و نيز معناى « توفيه » چيست ، پاسخش انشاء اللَّه در تفسير سوره انعام خواهد آمد . بعضى از مفسرين گفته‌اند : آيه مورد بحث آخرين آيه اى است كه به رسول خدا ص نازل شده و به زودى در بحث روايتى زير رواياتى كه بر اين معنا دلالت دارد از نظر خواننده مىگذرد . بحث روايتى در تفسير قمى در ذيل آيه : « * ( الَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرِّبا ) * . . . » از امام صادق ع روايت آمده كه فرمود : رسول خدا ص فرموده است : وقتى مرا شبانه به آسمان بردند به مردمى برخوردم كه وقتى مىخواستند برخيزند از بزرگى شكمها نمىتوانستند ، از جبرئيل پرسيدم اينها كيانند ؟ گفت : اينها آن كسانى هستند كه در دنيا ربا مىخوردند و خداوند در باره شان فرمود : * ( « لا يَقُومُونَ إِلَّا كَما يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُه الشَّيْطانُ مِنَ الْمَسِّ » ) * و قوم نامبرده را ديدم كه مانند آل فرعون هر صبح و شام بر آتش عرضه مىشدند و ايشان از شدت دلهره مىگفتند : پروردگارا قيامت كى به پا مىشود . ؟ ! « 1 » مؤلف : اين مشاهده كه رسول خدا ص در معراج داشته ، مثالى برزخى بوده كه گفتار آن جناب را تاييد و تصديق مىكند كه فرمود : « كما تعيشون تموتون و كما تموتون تبعثون - هر جور زندگى كنيد همانطور مىميريد و هر جور بميريد همانطور زنده مىشويد » . و در الدر المنثور است كه اصفهانى در كتاب ترغيب خود از انس روايت كرده كه گفت : رسول خدا ص فرمود : روز قيامت رباخوار ديوانه و شكم گنده محشور مىشود ، بطورى كه پاهاى خود را يكى يكى به زمين مىكشد آن گاه اين آيه را تلاوت فرمود : * ( « لا يَقُومُونَ إِلَّا كَما يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُه الشَّيْطانُ مِنَ الْمَسِّ » ) * . « 2 »

--> ( 1 ) تفسير قمى ج 1 ص 93 ( 2 ) تفسير الدر المنثور ج 1 ص 370