ديده و ملاحظه كرده است كه بعضى انفاق را با خلوص انجام مىدهند و بعضى ديگر بعد از انفاق منت و اذيت روا مىدارند و گروهى ديگر اصلا از انفاق كردن مال پاكيزه خوددارى مىورزند ، در دل شريف خود احساس ناراحتى و اندوه مىنمودند و لذا خداى تعالى در اين آيه ، خاطر شريف او را تسلى داده و مىفرمايد : مساله اختلاف مراحل ايمان كه در اين مردم مىبينى كه يكى اصلا ندارد و ديگرى اگر دارد نيتش خالص نيست و گروه سوم هم انفاق دارد و هم نيتش خالص است همه مربوط و مستند به خداى تعالى است ، او است كه هر كس را بخواهد به هر درجه از ايمان كه صلاح بداند هدايت مىفرمايد ، و بعضى را به كلى محروم مىسازد ، نه ايجاد ايمان در دلها به عهده تو است ، و نه حفظ آن ، تا هر وقت ببينى كه پاره اى از مردم محفوظ مانده ، و در بعضى ضعيف شده و اندوهناك شوى ، و وقتى خداى تعالى در آخر اين گفتار ايشان را تهديد مىكند و با خشونت سخن مىگويد ، دچار شفقت يعنى اندوهى توأم با ترس شوى . شاهد بر اين معنا كه ما از آيه استفاده كرديم جمله « هداهم » است ، كه مصدرى است اضافه شده بر ضميرى كه به مردم بر مىگردد ، چون ظاهر اين تعبير اين است كه ايمان تا حدى در مردم تحقق يافته و مىفهماند كه اين مقدار هدايت كه در امت خود موجود مىبينى از تو نيست ، و آنچه هم كه تحقق نيافته مىبينى باز تو مسئولش نيستى ، شاهد ديگر اينكه جمله مورد بحث تسليت خاطر آن جناب است اين است كه هر جا در قرآن در مساله ايمان استنادش به رسول خدا ص را نفى مىكند ، همه به منظور دلخوش ساختن آن جناب است . بنا بر اين جمله مورد بحث يعنى جمله : * ( « لَيْسَ عَلَيْكَ هُداهُمْ وَلكِنَّ اللَّه يَهْدِي مَنْ يَشاءُ » ) * جمله اى است معترضه ، كه صرفا به منظور دلخوشى آن جناب در وسط كلام آمده است و خطابى را كه قبلا به مؤمنين داشت قطع نمود ، و جمله مورد بحث را خطاب به آن جناب كرد ، آن گاه دوباره خطاب به مؤمنين را از سر گرفت ، و فرمود : « * ( وَما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ ) * . . . » و اين جمله معترضه نظير جمله معترضه : « لا تُحَرِّكْ بِه لِسانَكَ لِتَعْجَلَ بِه إِنَّ عَلَيْنا جَمْعَه وَقُرْآنَه » « 1 » است ، كه در وسط آيات مربوط به قيامت قرار گرفته است . « * ( وَما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَلأَنْفُسِكُمْ ، وَما تُنْفِقُونَ إِلَّا ابْتِغاءَ وَجْه اللَّه ) * . . . » در اين آيه همانطور كه گفتيم : دوباره خطاب را متوجه مؤمنين كرد اما با سياقى كه نه بشارت در آن هست ، و نه انذار و خشونت ، و اين به آن جهت است كه آيه ، بعد از جمله :

--> ( 1 ) سوره قيامت آيه 16 - 17