ديگر در باره ربوه فرمود : « ذاتِ قَرارٍ وَمَعِينٍ » « 1 » فرمود : « آب معين در آن زمين است » و نفرمود « در زير آن جارى است » ، ولى وقتى سخن از زمين ندارد بلكه از جنات سخن مىگويد كه بسيار هم در قرآن تكرار شده ، مىفرمايد : نهرها از زير آن جارى است ، يعنى از زير آن درختان ، پس جنت به معناى درختان بسيار است . و كلمه « من » در جمله * ( « مِنْ نَخِيلٍ وَأَعْنابٍ » ) * ، براى تبيين است ، البته تبيينى توأم با غلبه نه كليت ، خلاصه مىخواهد بفرمايد : غالب درختان باغ انگور ، انگور است ، و غالب درختان نخلستان ، نخل است ، نه اينكه غير از آن هيچ درختى ديگر ندارد ، چون معمولا هر باغى كه از يك نوع ميوه بيشتر دارد نام آن ميوه را بر آن باغ مىگذارند ، مثلا « بادامستان » ، « تاكستان » ، « نخلستان » و . . . هر چند كه ميوه هاى گوناگون ديگر نيز در آن باشد ، پس اگر دنبال جمله مورد بحث فرموده : * ( « لَه فِيها مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ » ) * ، منافاتى با آن ندارد . كلمه « كبر » به معناى پيرى و سالخوردگى است ، و كلمه « ذرية » به معناى اولاد است ، و كلمه « ضعفا » جمع ضعيف است ، خداى تعالى در اين مثل بين سالخوردگى و داشتن فرزندانى ضعيف جمع كرده ، - با اينكه معمولا سالخوردگان فرزندانشان بزرگسالند - و اين به آن جهت بوده كه شدت احتياج به باغ نامبرده را افاده كند ، و بفهماند كه چنين پير مردى غير از آن باغ هيچ ممر معيشتى و وسيله ديگرى براى حفظ سعادت خود و فرزندانش ندارد ، چون اگر او را مردى جوان و نيرومند فرض مىكرد ، آن شدت احتياج به باغ را نمىرساند ، براى اينكه اگر باغ جوان نيرومند سوخت ، مىتواند به قوت بازويش تكيه كند ، و نيز اگر سالخورده اى را بدون فرزند صغير فرض مىكرد باز آن شدت حاجت به باغ افاده نمىشد ، چون چنين پير مردى خرج زياد ندارد ، و تهى دستى او به ناگوارى تهى دستى پير بچه دار نيست ، چون اگر باغ چنين كسى خشك شود فكر مىكند چند صباحى بيش زنده نيست و لذا خيلى ناراحت نمىشود . و همچنين اگر در اين مثل پير مردى را مثل مىزد كه هر چند سالخورده است اما فرزندانى نيرومند دارد ، باز آن شدت حاجت به باغ ادا نشده بود ، براى اينكه اگر باغ چنين پير مردى بسوزد ، با خود مىگويد : سر فرزندان رشيدم سلامت ، كار مىكنند و خرج زندگىام را در مىآورند ، چه حاجت به باغ دارند ، اما اگر هر دو جهت يعنى : زيادى سن و داشتن فرزندانى خردسال در كسى جمع شود و باغش كه تنها ممر زندگى او است از بين برود ، او بسيار ناراحت

--> ( 1 ) سوره مؤمنون آيه 50