و اين معنا از آيه شريفه زير نيز استفاده مىشود ، آنجا كه قرآن گفتار منكرين معاد را نقل كرده و مىفرمايد : « وَقالُوا أإِذا ضَلَلْنا فِي الأَرْضِ أإِنَّا لَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍ ؟ بَلْ هُمْ بِلِقاءِ رَبِّهِمْ كافِرُونَ ، قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ، ثُمَّ إِلى رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ » « 1 » . در سابق نيز در تفسير همين آيه آنجا كه در باره تجرد نفس بحث مىكرديم مقدارى در اين باره سخن گفتيم ، و انشاء اللَّه بحث مفصل آن در جاى خودش خواهد آمد . پس اينكه خداوند متعال فرمود : * ( « فَخُذْ أَرْبَعَةً مِنَ الطَّيْرِ » ) * ، براى اين بود كه ابراهيم ع مرغان را كاملا بشناسد ، و وقتى دوباره زنده مىشوند در اينكه اينها همان مرغها هستند شك نكند ، و به نظرش ناشناس نيايد ، بلكه همه خصوصيات و يا اگر اختلافى رخ داده باشد ، تشخيص دهد . و اينكه فرمود : * ( « فَصُرْهُنَّ إِلَيْكَ ، ثُمَّ اجْعَلْ عَلى كُلِّ جَبَلٍ مِنْهُنَّ جُزْءاً » ) * ، معنايش اين است كه آنها را ذبح كن ، و اجزاى بدنشان را خرد نموده با هم مخلوط كن ، آن گاه بر سر كوه هايى كه در اينجا هست بگذار تا علاوه بر اينكه اجزا از هم مشخص نيستند ، از يكديگر دور هم بشوند ، و اين خود يكى از شواهد بر اين معنا است كه اين قصه بعد از هجرت ابراهيم ع از سرزمين بابل به سوريه اتفاق افتاده ، براى اينكه سرزمين بابل كوه ندارد . و اينكه خداوند فرمود : * ( « ثُمَّ ادْعُهُنَّ يَأْتِينَكَ سَعْياً » ) * يعنى مرغها را صدا بزن ، و بگو اى طاووس و اى فلان و اى فلان پس از آيه به دست مىآيد كه ابراهيم ع خود مرغها را صدا زدند ، نه اينكه اجزاى آنها را صدا كرده باشند ، چون اگر ابراهيم ع اجزاى مرغها را صدا مىكردند مىبايست آيه شريفه چنين باشد « ثم نادهن » چون اجزاى مرغها در روى كوه هايى بودند كه بين ابراهيم ع و آنها مسافت طولانى بود ، و در مسافتهاى دور ، لفظ « ندا » را به كار مىبرند نه لفظ « دعوت » را . و معناى اينكه فرمود : * ( « يَأْتِينَكَ سَعْياً » ) * ، اين است كه روح مرغان به جسد خود بر مىگردد ، و با سرعت به سويت مىآيند . * ( « وَاعْلَمْ أَنَّ اللَّه عَزِيزٌ حَكِيمٌ » ) * يعنى بدان كه خدا عزيز است ، و هيچ چيزى نمىتواند از تحت قدرت او بگريزد ، و از

--> ( 1 ) و گفتند آيا بعد از آنكه در زمين ناپديد شديم دوباره خلق مىشويم ؟ ( تعجب آنان از اين جهت نيست كه عقل چنين قدرتى براى ما اثبات نمىكند ) بلكه از اين جهت است كه كفر به معاد جزء دين آنها است ، بگو ( شما در زمين گم نمىشويد ، بلكه ) فرشته مرگ كه موكل بر شما است شما را بطور كامل تحويل مىگيرد و سپس به سوى پروردگارتان باز مىگرديد . « سوره سجده آيه 11 »