است كه آنها نيز شامل هر دو قسم شفاعت هستند ، « إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّه الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَالأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ يُدَبِّرُ الأَمْرَ ما مِنْ شَفِيعٍ إِلَّا مِنْ بَعْدِ إِذْنِه » . « 1 » « اللَّه الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَالأَرْضَ وَما بَيْنَهُما فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ، ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ ما لَكُمْ مِنْ دُونِه مِنْ وَلِيٍّ وَلا شَفِيعٍ » . « 2 » در بحث از شفاعت هم توجه فرموديد كه حد آن همانطور كه با شفاعت زبانى انطباق دارد همچنين با سببيت تكوينى نيز منطبق است ، پس هر سببى از اسباب نيز شفيعى است كه نزد خدا براى مسبب خود شفاعت مىكنند ، و دست به دامن صفات « فضل » و « جود » و « رحمت » او مىشوند ، تا نعمت وجود را گرفته به مسبب خود برسانند پس نظام سببيت بعينه منطبق با نظام شفاعت است ، هم چنان كه با نظام دعا و درخواست هم منطبق است ، براى اينكه در آيات زير تمامى موجودات را صاحب درخواست و دعا مىداند ، همانطور كه انسانها را مىداند ، پس معلوم مىشود درخواست هم منحصر به درخواست زبانى نيست ، درخواست تكوينى هم درخواست است ، اينك آن آيات « يَسْئَلُه مَنْ فِي السَّماواتِ وَالأَرْضِ كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ » « 3 » « وَآتاكُمْ مِنْ كُلِّ ما سَأَلْتُمُوه » « 4 » كه بيانش در تفسير آيه : « وَإِذا سَأَلَكَ عِبادِي عَنِّي » « 5 » گذشت . « * ( يَعْلَمُ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَما خَلْفَهُمْ وَلا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِه إِلَّا بِما شاءَ ) * . . . » سياق اين جمله با در نظر داشتن اينكه قبلا مساله شفاعت ذكر شده بود ، نزديك به سياق آيه زير است كه مىفرمايد : « بَلْ عِبادٌ مُكْرَمُونَ لا يَسْبِقُونَه بِالْقَوْلِ وَهُمْ بِأَمْرِه يَعْمَلُونَ يَعْلَمُ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَما خَلْفَهُمْ وَلا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضى وَهُمْ مِنْ خَشْيَتِه مُشْفِقُونَ » . « 6 »

--> ( 1 ) به درستى كه پروردگار شما همان اللَّه است كه آسمانها و زمين را بيافريد و سپس بر اريكه فرماندهى مسلط شده و تدبير امر كرد ، هيچ شفيعى نيست مگر به اذن او . « سوره يونس ، آيه 3 » ( 2 ) خدايى كه آسمانها و زمين را در شش روز آفريد و سپس بر اريكه تدبير آنها تكيه زد شما به جز او هيچ سرپرستى و شفيعى نداريد . « سوره سجده ، آيه 3 » ( 3 ) تمامى آنها كه در آسمانها و زمين هست از او درخواست مىكنند و او هر روزى در كارى است . « سوره رحمان ، آيه 29 » ( 4 ) و به شما داد آنچه را كه از او درخواست كرديد ( چه با زبان سر و چه با زبان تكوين و حاجت ) . « سوره ابراهيم ، آيه 34 » ( 5 ) سوره بقره ، آيه 182 ( 6 ) بلكه بندگانى بزرگوارند كه هرگز در سخن از او پيشى نمىگيرند و به دستورات او عمل مىكنند و او به پشت و روى امر آنها آگاه است و ايشان هرگز شفاعت نمىكنند ، مگر براى كسى كه خدا از او راضى باشد و هم ايشان از خشيت و ترس خدا حالتى آميخته از عشق و ترس دارند . « انبياء ، آيه 28 »