السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
48
تفسير الميزان ( فارسي )
« 1 » و آيه شريفه : « وَيَدْعُونَنا رَغَباً وَرَهَباً ، وَكانُوا لَنا خاشِعِينَ » « 2 » و آيه شريفه : « ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعاً وَخُفْيَةً ، إِنَّه لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ » « 3 » و آيه شريفه : « إِذْ نادى رَبَّه نِداءً خَفِيًّا » ( تا جمله ) « وَلَمْ أَكُنْ بِدُعائِكَ رَبِّ شَقِيًّا » و آيه شريفه : « وَيَسْتَجِيبُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ ، وَيَزِيدُهُمْ مِنْ فَضْلِه » « 5 » . و آياتى ديگر كه مناسب باب دعا است ، و اين آيات اركان اصلى دعا و آداب دعا كننده را كه عمده اش اخلاص در دعا ، و مطابقت قلب و زبان ، و بريدگى از اسباب ظاهرى ، و توسل به خداى تعالى است ، بيان مىكند ، و آداب ديگرى را هم روايات به آن ملحق كرده ، از قبيل خوف و طمع ، و رغبت و رهبت ، و خشوع و تضرع ، و اصرار ، و ذكر ، و عمل صالح ، و ايمان ، و ادب حضور ، و امثال آن . * ( « فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَلْيُؤْمِنُوا بِي » ) * حرف ( فاء ) كه بر سر جمله آمده ، مطلب را فرع و نتيجه مدلول جمله قبلى مىكند ، البته مدلول التزامى آن ، و مىفهماند حال كه معلوم شد خدا به بندگانش نزديك است ، و هيچ چيزى ميان او و دعاى بندگانش حائل نيست ، و معلوم شد كه او نسبت به بندگان خود و به درخواستهايشان عنايت دارد ، و همين خداى مهربان بندگان را دعوت به دعا مىكند ، و خلاصه حال كه معلوم شد خدا داراى چنين صفتى است ، پس بندگان معطل چه هستند ، او را در اين دعوتش اجابت كنند و به سويش رو آورند و ايمان بياورند كه خدايى است داراى چنين صفت ، و يقين كنند به اينكه او نزديك است ، و دعايشان را اجابت مىكند ، تا در نتيجه شايد در دعا كردن به درگاه او موفق گردند .
--> ( 1 ) او را هم در حال ترس بخوانيد ، و هم در حال طمع ، كه رحمت خدا به نيكوكاران نزديك است . « سوره اعراف آيه 55 » ( 2 ) و ما را در حال رغبت و رهبت ( خوف و رجاء ) مىخوانند ، و در برابر ما خاشعند « سوره انبياء آيه 90 » ( 3 ) پروردگار خود را در دو حال تضرع و خفيه بخوانيد ، كه او گردنكشان را دوست نمىدارد . « سوره اعراف آيه 55 » ( 4 ) به ياد آر زكريا را ، آن هنگام كه پروردگار خود را پنهانى ندا كرد ، كه چه و چه و در آخر گفت : پروردگارا من هرگز در دعا كردن به درگاه تو كوتاهى نكردهام . « سوره مريم آيه 3 » ( 5 ) و خدا دعاى كسانى را كه ايمان دارند و عملهاى صالح مىكنند ، مستجاب نموده ، و از فضل خود بيش از آنچه مىخواهند مىدهد . « سوره شورى آيه 26 »