اجتماعى محول به او دارد . اين بود مقام و موقعيت اجتماعى زن ، و با اين بيان موقعيت اجتماعى مرد نيز معلوم مىشود و نيز پيچيدگى و اشكالى كه در احكام مشترك بين آن دو و احكام مخصوص به هر يك از آن دو ، در اسلام هست حل مىگردد ، هم چنان كه قرآن كريم مىفرمايد : « وَلا تَتَمَنَّوْا ما فَضَّلَ اللَّه بِه بَعْضَكُمْ عَلى بَعْضٍ ، لِلرِّجالِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبُوا ، وَلِلنِّساءِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبْنَ ، وَسْئَلُوا اللَّه مِنْ فَضْلِه ، إِنَّ اللَّه كانَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيماً » « 1 » و منظورش از اين گفتار آنست كه اعمالى كه هر يك از زن و مرد به اجتماع خود هديه مىدهد باعث آن مىشود كه به فضلى از خدا اختصاص يابد ، بعضى از فضلهاى خداى تعالى فضل اختصاصى به يكى از اين دو طائفه است ، بعضى مختص به مردان و بعضى ديگر مختص به زنان است . مثلا مرد را از اين نظر بر زن فضيلت و برترى داده كه سهم ارث او دو برابر زن است ، و زن را از اين نظر بر مرد فضيلت داده كه خرج خانه را از گردن زن ساقط كرده است ، پس نه مرد بايد آرزو كند كه اى كاش خرج خانه به عهده‌ام نبود ، و نه زن آرزو كند كه اى كاش سهم ارث من برابر برادرم بود ، بعضى ديگر برترى را مربوط به عمل عامل كرده ، نه اختصاص به زن دارد و نه به مرد ، بلكه هر كس فلان قسم اعمال را كرد ، به آن فضيلتها مىرسد ( چه مرد و چه زن ) و هر كس نكرد نمىرسد ( باز چه مرد و چه زن ) و كسى نمىتواند آرزو كند كه اى كاش من هم فلان برترى را مىداشتم ، مانند فضيلت ايمان و علم و عقل و سائر فضائلى كه دين آن را فضيلت مىداند . اين قسم فضيلت فضلى است از خدا كه به هر كس بخواهد مىدهد ، و لذا در آخر آيه مىفرمايد : « وَسْئَلُوا اللَّه مِنْ فَضْلِه » ، دليل بر آنچه ذكر كرديم آيه شريفه : « الرِّجالُ قَوَّامُونَ . . . » « 2 » است ، به آن بيانى كه به زودى خواهد آمد . و اما احكام مشترك بين زن و مرد و احكامى كه مختص به هر يك از اين دو طائفه است : در اسلام زن در تمامى احكام عبادى و حقوق اجتماعى شريك مرد است ، او نيز مانند

--> ( 1 ) هرگز آرزوى اين را نكنيد كه آنچه ديگران بيش از شما دارند داشته باشيد ، مردان از آنچه بدست مىآورند ، بهره اى و زنان از آنچه كسب مىكنند بهره اى دارند و همواره فضل خدا را از خدا بخواهيد كه خدا به هر چيزى دانا است . « سوره نساء ، آيه 32 » ( 2 ) سوره نساء ، آيه 34