اين معنا را تعليل كرده به اينكه چون بعضى از بعض ديگر هستيد ، و صريحا نتيجه آيه قبلى كه مىفرمود : « إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثى . . . » « 1 » را بيان مىكند ، و آن اين است كه مرد و زن هر دو از يك نوع هستند ، و هيچ فرقى در اصل خلقت و بنياد وجود ندارند . آن گاه همين معنا را هم توضيح مىدهد به اينكه عمل هيچ يك از اين دو صنف نزد خدا ضايع و باطل نمىشود ، و عمل كسى به ديگرى عايد نمىگردد ، مگر اينكه خود شخص عمل خود را باطل كند . و به بانگ بلند اعلام مىدارد : « كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ رَهِينَةٌ » « 2 » ، نه مثل مردم قبل از اسلام كه مىگفتند : « گناه زنان به عهده خود آنان و عمل نيكشان و منافع وجودشان مال مردان است ! » و ما انشاء اللَّه به زودى توضيح بيشترى در اين باره خواهيم داد . پس وقتى به حكم اين آيات ، عمل هر يك از دو جنس مرد و زن ( چه خوبش و چه بدش ) به حساب خود او نوشته مىشود ، و هيچ مزيتى جز با تقوا براى كسى نيست ، و با در نظر داشتن اينكه يكى از مراحل تقوا ، اخلاق فاضله ( چون ايمان با درجات مختلفش و چون عمل نافع و عقل محكم و پخته و اخلاق خوب و صبر و حلم ) است ، پس يك زنى كه درجه اى از درجات بالاى ايمان را دارد ، و يا سرشار از علم است ، و يا عقلى پخته و وزين دارد ، و يا سهم بيشترى از فضائل اخلاقى را دارا مىباشد ، چنين زنى در اسلام ذاتا گرامىتر و از حيث درجه بلندتر از مردى است كه هم طراز او نيست ، حال آن مرد هر كه مىخواهد باشد ، پس هيچ كرامت و مزيتى نيست ، مگر تنها به تقوا و فضيلت . و در معناى آيه قبلى بلكه روشنتر از آن آيه زير است ، كه مىفرمايد : « مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّه حَياةً طَيِّبَةً ، وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ ما كانُوا يَعْمَلُونَ » « 3 » . و نيز آيه زير است كه مىفرمايد : « وَمَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ ، يُرْزَقُونَ فِيها بِغَيْرِ حِسابٍ » « 4 » .

--> ( 1 ) سوره حجرات ، آيه 13 ( 2 ) هر كسى در گرو عمل خويش است . « سوره مدثر آيه 38 » ( 3 ) هر آن كس كه عمل صالح بجا آورد ، چه مرد باشد و چه زن ، به شرطى كه عملش توأم با ايمان گردد ، بر او زندگى طيب و پاكى داده و اجرشان بر طبق بهترين عملى كه مىكردند مىدهيم . « سوره نحل ، آيه 97 » ( 4 ) و هر كس عملى صالح كند ، چه مرد باشد و چه زن ، به شرط اينكه ايمان داشته باشد ، چنين كسانى داخل بهشت مىشوند و بدون حساب روزى خواهند داشت . « سوره مؤمن ، آيه 40 »