السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
394
تفسير الميزان ( فارسي )
2 - زن در نظر اسلام چه ارزش و موقعيتى در اجتماع دارد ، تا معلوم كنيم تاثير زن در زندگى بشريت تا چه حد است ؟ . 3 - اينكه : در اسلام چه حقوق و احكامى براى زن تشريع شده است ؟ . 4 - تشريع آن احكام و قوانين بر چه پايه اى بوده است . و همانطور كه گفتيم براى روشنتر شدن بحث ناگزيريم آنچه را كه تاريخ از زندگى زن در قبل از اسلام ضبط كرده پيش بكشيم ، و در آن نظرى بكنيم ، ببينيم اقوام قبل از اسلام و اقوام غير مسلمان بعد از اسلام تا عصر حاضر چه اقوام متمدن و چه عقب افتاده ، با زن چه معامله اى مىكردند ؟ و معلوم است كه بررسى تاريخى اين مساله بطور كامل از گنجايش اين كتاب بيرون است ، ناگزير شمه اى از تاريخ را از نظر مىگذرانيم و مىگذريم . زندگى زن در ملتهاى عقب مانده زندگى زن در امتها و قبائل وحشى ، از قبيل ساكنين افريقا و استراليا و جزائر مسكون در اقيانوسيه و امريكاى قديم و غير اينها نسبت به زندگى مردان نظير زندگى حيوانات اهلى بود ، آن نظرى كه مردان نسبت به حيوانات اهلى داشتند همان نظر را نسبت به زن داشتند ، و به زنان با همان ديد مىنگريستند . به اين معنا كه انسان به خاطر طبع استخدامى كه در او هست همانطور كه اين معنا را حق خود مىشمرد ، كه مالك گاو و گوسفند و شتر و ساير حيوانات اهلى خود باشد ، و در آن حيوانات هر نوع تصرفى كه مىخواهد بكند ، و در هر حاجتى كه برايش پيش مىآيد به كار ببندد ، از مو و كرك و گوشت و استخوان و خون و پوست و شير آن استفاده كند ، و به همين منظور براى حيوان طويله مىساخت ، و حفظش مىكرد ، و نر و ماده آنها را به هم مىكشانيد تا از نتائج آنها هم استفاده كند ، بار خود را به پشت آنها مىگذاشت ، و در كار شخم زمين و كوبيدن خرمن و شكار ، آنها را به كار مىگرفت ، و به طرق مختلف براى كارهاى ديگر ، كه نمىتوان شمرد ، حيوانات را استخدام مىكرد . و اين حيوانات بى زبان از بهره هاى زندگى و آنچه كه دلهايشان آرزو مىكرد از خوردنى و نوشيدنى و مسكن و جفتگيرى و استراحت آن مقدار را دارا بودند كه مالكش در اختيارش بگذارد ، و انسان هم آن مقدار در اختيار حيوانات مىگذاشت كه مزاحم و منافى با اغراضش نباشد ، او اين حيوانات را تسخير كرد ، تا به زندگى او سود رساند ، نه اينكه مزاحم